Hun hebben geen gelijk

In september 2010 was in De Wereld Draait Door een vermakelijke discussie te zien tussen Ronald Plasterk, toen nog minister van Onderwijs, en taalkundige Helen de Hoop. Een mooi voorbeeld van miscommunicatie, aangevuurd door Matthijs van Nieuwkerk. Het draaide allemaal om een uitspraak van Plasterk. Hij zei eerder in een interview in de Volkskrant dat ‘hun hebben’ niet correct is en dat vooral in het onderwijs duidelijk moet worden uitgelegd hoe de regels van het Nederlands in elkaar steken.

Dr Helen de Hoop

De Hoop deed onderzoek naar het verschijnsel ‘hun hebben’ en constateerde dat deze grammaticale vorm bezig is met een gestage opmars. Zij vindt dat daar niets op tegen is. Taal laat zich niet door regels leiden, taal verandert of we dat nou willen of niet. Bovendien meent zij dat er voordelen zitten aan ‘hun hebben’, want dat kan alleen over mensen gaan.

Na deze boeiende discussie is het vrijwel stil rond dit onderwerp. Dat is jammer want als ik aan mijn studenten vraag: “Wie bepaalt wat goed Nederlands is?” blijft het meestal lang stil. In Nederland kennen we wel de NederlandseTaalunie, deze gaat over de spelling, niet over de regels van de juist uitspraak, de juiste woordvolgorde of de grammatica. De Wetenschappelijke Raad of De Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen doen geen uitspraken over taalgebruik of grammatica. Van Dale of andere grote educatieve uitgevers volgen het taaldebat, maar schrijven niet voor. De Schrijfwijzer van Renkema, toch een gids met veel aanzien, zegt ook uitdrukkelijk niet ‘prescriptief’ te zijn, hij geeft inzicht in het doolhof van regels “opdat de schrijvers hun gereedschap, de taal, met meer ontzag hanteren”. In zijn zeer lezenswaardige Inleiding van de Schrijfwijzer zegt Jan Renkema veel interessante dingen over de normen en waarden van de geschreven taal, maar niet wie nou uiteindelijk bepaalt wat goed en wat niet goed is.

Ik heb lesgegeven aan nieuwkomers. Zij vragen altijd: hoe hoort het, hoe zit he nou? Ze verwachten van de docent dat deze weet hoe het zit, dat er een duidelijke regel is. Zij hebben niets aan een antwoord als: “Ja, dat is lastig, je hoort zowel ‘zij hebben’ als ‘hun hebben’, dus kies maar …” Leerlingen die beginnen met het leren van Nederlands willen duidelijkheid en dat geldt ook voor aankomende journalisten en de studenten van de pabo.

Dr Ronal Plasterk

Zoals de spelling wettelijk is vastgelegd (maar gelukkig straft niemand je als je een fout maakt) zo zou er ook een instantie moeten zijn die bindende uitspraken doet over de grammatica. Uitspraken die natuurlijk niet voor altijd en eeuwig hoeven te gelden, laat de taalkundigen en schrijvers maar heftig discussiëren over de vraag wat goed Nederlands is, maar schep duidelijkheid. Stuur de ijverige leerlingen die zo hun best doen om het lastige Nederlands meester te worden niet het bos in. Plasterk had gelijk toen hij oprecht meende dat hij als minister van onderwijs die duidelijkheid moest geven, maar hij had geen been om op te staan. Zorg voor dat been.

Over Wllm Kalb

schrijver, lezer, docent - focus: taal, geschiedenis, fotografie, Duits(land), muziek en films uit de jaren '20 - '50
Dit bericht werd geplaatst in Feiten en meningen. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s