Welk Noors bedoelt u? Nynorsk of Bokmål?

imagesTijdens de WK schaatsen in Hamar zaten Noren op de tribune met een t-shirt met daarop: I love Nynorsk. Inderdaad, hoe zat het ook alweer in Noorwegen? Wat is er aan de hand op het gebied van de nationale taal, de dialecten en de taalpolitiek?

Meer dan bij ons worden er in Noorwegen nog dialecten gesproken. De uitspraak van het standaard Noors kan aanmerkelijk verschillend zijn, je kan duidelijk horen waar iemand vandaan komt. Van 1380 tot 1800 werd Noorwegen voornamelijk bestuurd vanuit Denemarken. Geen wonder dus dat de Deense taal grote invloed had op het Noors zoals dat in de steden en door de bovenlaag werd gesproken. In de loop van de 19e eeuw ontstond er een sterke nationalistische beweging die ertoe leidde dat Noorwegen in 1905 een zelfstandig koninkrijk werd.  Die nationalisten gingen op zoek naar het echte, zuiver Noors. Vanuit de verschillende dialecten construeerden ze een op Oudnoors gebaseerde taal, het Landsmål (de landstaal) die later het Nynorsk (het nieuwe Noors) werd genoemd. Andere taalkundigen waren in dezelfde tijd bezig om de taal zoals die in de steden werd gesproken en door ambtenaren en door de meeste schrijvers werd gebruikt, te standaardiseren, dit werd het Riksmål, later omgedoopt tot Bokmål (taal van het boek).

200px-NorwegianmalformsFormeel kent het Noors nu twee schrijftalen, die ook allebei worden onderwezen op school, het Bokmål en Nynorsk. Veruit het meest gebruikt wordt het Bokmål, 85% van de Noren gebruikt deze variant. De gebruikers van het Nynorsk wonen vooral in de landelijke gebieden van West-Noorwegen, bij de grote fjorden. Het Nynorsk komt steeds meer in de verdrukking, het wordt als ouderwets en boers ervaren. Er gaan stemmen op om het Nynorsk niet meer verplicht te stellen op de scholen waar Bokmål wordt gebruikt. De gemoederen lopen soms hoog op, de verdedigers van het Nynorsk laten zich vooral in de media duidelijk horen.

Vaak heb ik mij afgevraagd in hoeverre de talen van Scandinavië van elkaar verschillen. Uit de Deense televisieseries leren we dat de inwoners van de landen vaak met elkaar moeten samenwerken en elkaar dan best wel goed begrijpen. Vooral in De Brug kwam dat goed naar voren; daar ontstond nog wel eens wrevel tussen Denen en Zweden omdat ze elkaar verkeerd begrepen. Een Deense vriend van me zei het als volgt: ‘je kunt het vergelijken met het verschil tussen het Vlaams en het Nederlands. Sommige woorden zijn anders, de woordvolgorde kan net even anders zijn, uitdrukkingen zijn anders, de uitspraak, met name van de klinkers, is anders. Maar als je duidelijk en niet al te snel spreekt, kun je elkaar heel goed verstaan. Het Bokmål ziet er uit als Deens, maar klinkt als Zweeds.’

Over Wllm Kalb

schrijver, lezer, docent - focus: taal, geschiedenis, fotografie, Duits(land), muziek en films uit de jaren '20 - '50
Dit bericht werd geplaatst in Feiten en meningen, taal en getagged met , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

7 reacties op Welk Noors bedoelt u? Nynorsk of Bokmål?

  1. Corline zegt:

    Wat ik me afvraag, is of het Fries ook een link heeft met het Skandinavisch.

    Like

  2. Wllm Kalb zegt:

    Ja ok dat is een Noord-Germaanse taal, met verbindingen met het oud-Engels en het Deens. Ik begreep het Friese woord ‘bern’ niet dat ‘kinderen’ betekent. Tot ik Deens leerde. Kinderen is in het Deens ‘børn’ wat dus dichter bij het Fries ligt dan bij het Nederlands of Engels.

    Like

  3. Selma zegt:

    Interessant, dat wist ik niet.

    Like

  4. Selma zegt:

    Maar dit weet ik wel:
    zowel ‘bern’ als ‘børn’ zijn verwant aan onze woorden ‘baren’ en ‘geboren worden’,
    en het Engelse ‘born’.
    http://www.etymologiebank.nl/trefwoord/baren1

    Like

  5. Jan Peter Verhoeksen zegt:

    Als je Deens leert en/of spreekt zie je gewoon heel snel dat Deens lijkt op afgeplat Duits of Oudengels. Børn inderdaad, maar denk ook aan ‘dyr’ (dieren), glad (vrolijk) ( geil is hier van afgeleid ). Als je de taal leest zullen er vele overeenkomsten zijn.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s