Veste

st-willibrorduskerk-buiten-de-veste

Langs de Amstel in De Pijp staat op de hoek van de Ceintuurbaan het verzorgingshuis Amsteldijk, tot voor kort nog met de mooie bijbelse naam Tabitha. Op deze plek stond tot begin jaren zeventig een enorme katholieke kerk: ‘Sint Willibrordus buiten de veste’. Dit bouwwerk van Pierre Cuijpers uit 1873 werd bouwvallig, brave katholieken werden zeldzamer en dus werd de kerk gesloopt zoals er meer gezichtsbepalende godshuizen verdwenen uit de stad zoals de Koepelkerk aan het Leidseplein en de Maria Magdalenakerk in de Spaarndammerbuuurt.

Mij fascineerde die naam, wat betekende dat ‘buiten de veste’? Het klinkt bijna poëtisch. Is dit oud-Nederlands? Ik dacht meteen aan het geheimzinnige gedicht  ‘En rade’ van Jan Engelman ‘een vocalise voor Cavalcanti’: “Sulina, Braïla 
Sulina, Brest 
Sulina, Singapore 
achter de vest”.

Unknown-1

Die term ‘veste’ kom ik verder nergens tegen. Ja, in namen. Heel wat winkelcentra, zorgcomplexen en theaters sieren zich met de naam Veste (of liever nog ‘Olde Veste’ dat klinkt nog authentieker). Het moet allemaal samenhangen met het woord ‘vesting’ = met vestingen versterkte stad, zoals Vesting Naarden.

Etymologen brengen het allemaal terug op het degelijke Nederlandse woord ‘vast’. Een vaste, stevige muur om een stad werd een veste genoemd. Zo simpel is het dus, de kerk lag buiten de voormalige stadsmuur en was de tegenhanger van de aan Willibrordus gewijde kerk ‘binnen de veste’, de Duif op de Prinsengracht.

Deze veste heeft weer niets te maken met het vest dat ik draag. Dat woord komt uit het Latijn en heeft een andere oorsprong.

Over Wllm Kalb

schrijver, lezer, docent - focus: taal, geschiedenis, fotografie, Duits(land), muziek en films uit de jaren '20 - '50
Dit bericht werd geplaatst in Amsterdam, Feiten en meningen en getagged met , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Een reactie op Veste

  1. Wllm Kalb zegt:

    Peter: Ook weer heel wetenswaardig om te lezen/weten!!

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s