How long is now – Tacheles Berlijn

dsc02337

Al meer dan tien jaar staat deze filosofische vraag op de muur van het enorme gebouw aan de Oranienburgerstraße. De muurschildering wordt geflankeerd door een zwartwitportret, de mondhoeken cynisch naar beneden getrokken, vermoedelijk gebaseerd op een foto van Marlène Dietrich uit de jaren dertig. Hoe lang nog?schermafbeelding-2016-09-14-om-10-02-22

Het grote gebouw met de indrukwekkende hoge poort heeft me zolang ik al in Berlijn kom altijd gefascineerd. Toen ik voor het eerst in Berlijn was, eind jaren zeventig, stond dit gebouw nog in Oost-Berlijn, ik kwam er voor het eerst langs in de tram, in de regen. Het was groot en donker, het leek wel een kathedraal.

Vorige week fietste ik opnieuw voorbij. Een deel van het complex is definitief afgebroken, er staan nu schuttingen rond de vlakte die helemaal loopt tot aan de Friederichstraße, er zijn bulldozers in de weer. Wat staat hier te gebeuren? Het gebouw zelf wordt nog steeds niet aangepakt. Blijft dat staan?

file_1440x1080_000369

‘Hoelang duurt nu’ is een vraag die goed past bij dit enorme complex met zijn roerige geschiedenis.

27d2489b2506bc36aa0dddf5618c8f6aAan het begin van de twintigste eeuw werd de Friederichstraße-passage gebouwd als een voor die tijd hoogst modern winkelcentrum, vol elektrisch licht met een eigen buizenpostsysteem. De winkelpassage liep van de Friederichstraße door tot de Oranienburgstraße
Maar de winkels gingen failliet en het was Wolf Wertheim die er een van zijn Berlijnse warenhuizen begon. Maar ook dit warenhuis overleefde de Eerste Wereldoorlog niet en een reeks van andere eigenaren volgde, onder wie AEG die de ruimte in de jaren twintig gebruikte om hun moderne elektrische apparaten te tonen onder de naam ‘Haus der Technik’.
dsc02325In de nazitijd deed het gebouw dienst als opleidingscentrum, als technische centrale, als gevangenis. Tijdens de slag om Berlijn werd het gebouw flink beschadigd, maar het grootste deel stond nog altijd fier overeind.
Er was geen duidelijke eigenaar meer en niemand stopte geld in onderhoud of aanpassing van het gebouw. In de jaren vijftig werd de grote zaal van het gebouw veranderd in een bioscoop ‘Oranienburger Tor Lichtspiele, OTL’ tot de sluiting in 2012 is er steeds een bioscoop in het complex geweest. Allerlei bedrijven maakten gebruik van de mogelijkheden die het enorme gebouw bood, maar alles was tijdelijk want de overheid was toch van plan het gebouw af te breken.
In de jaren tachtig maakte de Oost-Berlijnse overheid plannen voor sanering van de buurt en daarin paste deze grote ruïne niet meer. Een deel werd in 1982 inderdaad opgeblazen, de grote ingangshal bleef gespaard.
Het gesteggel over de toekomstige bebouwing ging lang door en na de Wende was er in de situatie niets veranderd.
imgresKunstenaars, radicalen en zwevers namen het gebouw in bezit, het werd het een beroemd kunstcentrum dat de fraaie naam ‘Tacheles’, kreeg, Jiddisch voor ‘klare taal’. Tacheles werd beroemd bij kunstenaars over de hele wereld, het werd een bolwerk van het verzet tegen de uitwassen van het kapitalisme. De graffiti uit die tijd zit nog steeds op de muren, het enorme gebouw werd een vrolijk kunstcentrum met ruimtes voor toneel, concerten, ateliers en elk weekend feest.

schermafbeelding-2016-09-14-om-09-50-09Projectontwikkelaars lieten hun oog steeds vaker vallen op het enorme gebied dat Tacheles bestreek, er ontstonden tal van plannen voor enorme nieuwbouwprojecten.
De kunstenaars hadden een formeel huurcontract (tegen betaling van 1 DM per jaar!) maar dat liep in 2009 af. In 2012 was het definitief voorbij met het feest. De laatste krakers moesten het het pand verlaten, een deel van de bedrijven die beneden in het pand huisden was volgens de geruchten uitgekocht voor een miljoen euro.schermafbeelding-2016-09-14-om-11-38-43

schermafbeelding-2016-09-12-om-13-58-27

Een van de vele nieuwbouwplannen met helemaal rechts de grote poort die zou blijven staan, er komt ook weer een ‘passage’.

De plannen voor de nieuwbouw zijn talloze keren veranderd en aangepast. Een voorwaarde van de Berlijnse overheid is dat het centrale deel van Tacheles in de nieuwbouw wordt opgenomen en zo behouden zal blijven.
De muurschildering zal echter verdwijnen. Dan is het ‘nu’ echt voorbij.

Zie voor meer over Berlijn de tag ‘Berlin – Berlijn’ rechts in het blauw.
Meer over buizenpost – internet anno 1860 http://wp.me/p1MauM-Wq 

 

Over Wllm Kalb

schrijver, lezer, docent - focus: taal, geschiedenis, fotografie, Duits(land), muziek en films uit de jaren '20 - '50
Dit bericht werd geplaatst in Berlijn, Feiten en meningen en getagged met , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

2 reacties op How long is now – Tacheles Berlijn

  1. Peter Kersten zegt:

    Leuke informatieve mail.

    Groet,

    Peter

    Like

  2. Filip zegt:

    In bepaalde vormen van verval huist een bijzondere schoonheid, een vorm van schoonheid die de mooiste nieuwbouwprojecten nooit kunnen evenaren. Tastbaar geworden doorleefdheid en geschiedenis zijn opmerkelijk intrigerend.

    Liked by 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s