Sociale woningbouw 1897 Enkhuizen

IMG_2511
Al jaren kom ik regelmatig in Enkhuizen dat aardige stadje aan de voormalige Zuiderzee met zijn haven, en gezichtsbepalend de Dromedaris. Vlakbij het station ligt het Snouck van Loosenpark. Ik ben er de laatste vijfentwintig jaar vaak aan voorbijgelopen maar pas vorige week donderdag op de hardraverij-dag, een dag vol plaatselijke folklore, ben ik eens beter gaan kijken.

IMG_2516Dan valt op hoe groot het park is en hoe ruim het is opgezet. Dat alles aan het eind van de 19e eeuw, begonnen uit ‘liefdadigheid’ als een voorbeeld van verstandige woningbouw voor arbeiders.  De laatste Van Loosens hadden maar liefst zes dochters die geen van allen trouwden. De langstlevende  was, Margaretha Maria, zij erfde een enorm kapitaal van negen miljoen gulden. Dit bedrag was het startkapitaal van een fonds waarmee een ziekenhuis werd gesticht een groot huis voor ongehuwde dames en een park met vijftig woningen voor arbeiders die hadden bewezen fatsoenlijk te zijn.

IMG_2513Nog steeds valt op hoe ruim dit Snouck van Loosenpark is opgezet. Alle huizen, gebouwd in 1894/95, hebben een voor- en achtertuin, ze waren toen al voorzien van een eigen wc met ton, en aparte slaapkamers (geen bedsteden meer). Er is voldoende ruimte, het lijken helemaal geen benauwde arbeiderswoningen zoals ze die kennen uit de volksbuurten in de grote steden, hier is alles licht en aangenaam zo midden in de stad.

IMG_2518De woningen zijn inmiddels overgegaan van de Stichting naar een woningbouwvereniging en die is een aantal keer in de verleiding gekomen om de woningen apart te gaan verkopen. Maar daar heeft de gemeente een stokje voor gestoken het zijn nog steeds sociale huurwoningen, alleen het huis van de ‘opzichter’, een echte villa, is nu een B&B.
In de loop der jaren zijn de woningen wel gemoderniseerd, er zijn nu badkamers, er is centrale verwarming. De parkopzet is gebleven: geen auto’s voor de deur, geen café op de hoek. De nieuwbouw aan de rand van het park past mooi bij de opzet uit het verleden.
Inmiddels is het park een Rijksmonument geworden.

Geplaatst in Feiten en meningen, Reizen | Tags: , , , , | 1 reactie

Geen plaquette voor slachtoffers bombardement

IMG_2527 (1)Het moderne pand op de hoek van de Herengracht en de Blauwburgwal detoneert niet echt. Het is duidelijk geen authentiek grachtenpand maar het heeft wel de allure van een statig Amsterdams huis. Het bevat een aantal kantoren en de bovenste verdieping zou een mooi penthouse kunnen zijn. Het gebouw dateert van 1952 en staat op de plaats waar op 11 mei 1940 een Duitse bom een reeks winkels en woningen op de Blauwburgwal en de Herengracht verwoestte.

Je moet het weten want niets herinnert aan deze tragedie die aan vierenveertig mensen het leven kostte. De gedenksteen die in het pand is aangebracht, nauwelijks leesbaar, is een herinnering aan de koffiehandelsmaatschappij Matagalpa van Harry Cohen Bendiks.
De gekleurde gevelsteen is afkomstig van een gesloopt pand op het Damrak en verbeeldt het interieur van een papierfabriek. Over de verschrikkingen van de oorlog helemaal niets.

IMG_2530Op zaterdagochtend 11 mei 1940 was een Duitse bommenwerper boven Sloterdijk aangeschoten en moest zijn twee bommen kwijt om gewicht te verliezen. Een bom viel op de het café op de Blauwburgwal, de andere kwam in de gracht terecht, ‘de modder zat tot aan de nok van de huizen’, vertelde een ooggetuige. Gasbuizen waren kapot, de waterleiding gesprongen, het was een ravage. Medisch personeel van de GGD-post op de Martelaarsgracht kwamen direct om hulp te bieden evenals de paters van de Dominicuskerk in de Spuistraat.

Schermafbeelding 2017-09-22 om 15.30.53

bron: Stadsarchief

Over het aantal doden ontstond nogal wat verwarring, Lou de Jong heeft het in zijn standaardwerk Nederland in de Tweede Wereldoorlog over vijfenvijftig doden, andere bronnen spraken over dertig doden. Nieuw archiefonderzoek houdt het op vierenveertig.

Het duurde nog heel lang voordat alles was opgeruimd. Nog in december 1940 stond in dagblad De Tijd dat een gemeenteraadslid vragen had gesteld aan B&W over de Blauwburgwal, het was er nog steeds niet opgeruimd, het verkeer ondervond er hinder van. Het zou tot begin jaren vijftig duren voordat alles weer netjes was en de doden waren vergeten.

meer info: Ton van Raaij  op de uiterst interessante site Vele Handen https://velehanden.nl/berichten/mededelingen/bekijk/project/picvh_run/id/57413
Geplaatst in Amsterdam, geschiedenis | Tags: , , , , , , | Een reactie plaatsen

Poos

foto(159)

In zijn ‘lieve Amsterdammers-brief’ heeft burgemeester Eberhart van der Laan het over het ‘poosje’ dat nu voorbij is, het ‘poosje’ dat hij zo graag nog onze burgemeester wilde zijn.

Een vreemd woord is dat eigenlijk dat ‘poosje’, vooral omdat we het zo vaak in de diminutief gebruiken. En bijna nooit in het meervoud: ‘Ik kom over verschillende pozen bij jullie langs.’
Een poosje kan kort zijn: het duurt maar een poosje. Maar ook lang: hij bleef een hele poos weg. Het klinkt vaak verzachtend. In ‘over een poosje is alles voorbij’ klinkt door dat iets niet leuk is maar zo erg is het ook weer niet, immers ‘over een poosje is alles voorbij’. Misschien komt het ook door het verwante woord ‘verpozen’: de tijd op een aangename manier doorbrengen, rust houden, ontspanning zoeken. Dat mag best een poosje duren.

Het woord ‘poos’ moet wel verwant zijn aan ‘pauze’ dat ook een tijdsspanne betreft, een rust, een onderbreking. Van Dale geeft aan dat het woord als in 1338 in het Nederlands werd gebruikt. En heeft niets te maken met ‘pose’, een houding aannemen; of ‘posse’ dat volgens het woordenboek een groepje hiphoppers betekent maar ook straattaal is voor een groepje ongeregeld.

Ik heb hier nog een poos over lopen denken.

Geplaatst in Nederlandse taal | Tags: , , , , , | 1 reactie

Achter de Vijzelgracht

IMG_2500Links en rechts van de Vijzelgracht in Amsterdam, tussen de Reguliersgracht en de Spiegelgracht en de Lijnbaansgracht en de Prinsengracht zijn een paar dwarsstraten te vinden die in de gidsjes over de stad eigenlijk nooit genoemd worden.
Deze Weteringbuurt heeft eerlijk gezegd ook niet veel moois te bieden. Wat zien we? Een paar gewone Amsterdamse straten met een paar mooie oude pandjes, veel nieuwbouw uit latere eeuwen, een groot hotel verstopt achter de gevels van gewone woonhuizen, een leuk café op de hoek. De huizen zijn er niet zo hoog, het lijkt een beetje op de Jordaan maar is minder pittoresk, wel heerlijk rustig, goed wonen. Er zitten nog veel bedrijven en garages op straatniveau, er is bedrijvigheid.

In de Noorderstraat kwam ik weleens, we gingen dan biefstuk eten bij Piet de Leeuw. Dat kan nog steeds, een paar jaar geleden hoorden we dat ze paardenbiefstuk serveerden maar dat nooit aan de klanten vertelden. Vlakbij het restaurantje is een fraaie gevelreclame te zien, een van de grootste van de stad. Underwood James Plant staat er in koeieletters. Underwood heeft niets te maken met House of Cards, maar alles met de Amerikaanse typmachines die over de hele wereld werden gebruikt. James Plant was een Engelse ondernemer die zich in Amsterdam had gevestigd. Hij stichtte zijn zaak in enkele panden in de Noorderstraat, er was zelfs een verbinding met een pand op de Vijzelgracht. De gevelreclame was bijna verdwenen maar door de inspanning van de huidige eigenaar en de Werkgroep Historische Gevelreclames Amsterdam weer in volle glorie hersteld.

IMG_2489
In de Fokke Simonsstraat vraag ik me af wie Fokke Simonsz was en waarom ik nog nooit van deze Fokke heb gehoord. Veel te zien is er niet in deze smalle straat dus tijd om me te verdiepen in de levensloop van Arend Fokke Simonsz.

Hoewel deze verdienstelijke man meer door zijne grondige geleerdheid, algemeene systematische kennis van genoegzaam alle wetenschappen, en gemeenzaamheid met de oude en hedendaagsche talen, dan wel door zijne dichterlijke bekwaamheden bekend is, kunnen wij, zonder zoo ondankbaar als onregtvaardig te zijn, niet nalaten ook de verdiensten in dit opzigt loflijk te vermelden van dezen achtingwaardigen geleerden, helderdenkenden wijsgeer en bescheiden letterkundigen…  (http://www.dbnl.org/tekst/wits004biog02_01/wits004biog02_01_0141.php )

Fokke Simonsz (1755 – 1812) woonde aan de Nieuwe Looiersloot die pas in 1873 is gedempt. Op de plaats van deze sloot is de straat aangelegd en dus naar de oude bewoner genoemd. Dit hele stukje van de binnenstad aanvankelijk een wild gebied, het Noordse Bos geheten, de naam Noorderstraat verwijst daar nog naar (hij loopt ook helemaal niet naar het Noorden!)  Liefdadigheidsinstellingen bouwden er vanaf de 18e eeuw woningen. De stinkende leerindustrie moest ver uit het centrum blijven, hier aan de buitenkant van de stad waren ook looierijen te vinden, de naam Nieuwe Looierstraat verwijst daarnaar. De Looiersgracht en de Oude Looiersstraat liggen een stuk verderop, bij de Raampoort, wat nog wel eens tot misverstanden leidt.

“Ter zijner nagedachtenis” staat op een band aan de gevel van een aantal huizen aan de Fokke Simonszstaat. Je moet omlopen om te zien voor wie deze eer bestemd is. op de gevel van soortgelijke huizen aan de Nieuwe Looierstraat is te lezen dat het hier Johannes Hilman betreft die in 1875 een hofje stichtte voor alleenstaande hervormde vrouwen, bij voorkeur dienstboden. Hij noemde het naar zijn vroeg gestorven zoontje Willem Hendrik Hilman. Nu zijn de kleine woningen omgebouwd tot een begeleidwonen-project. In de 19e eeuw was het hier een armoedige boel, veel kleine woningen en inpandige huisjes, op de plek van het hofje bevond zich eens de Zwavelstokkengang.

Geplaatst in Amsterdam, Feiten en meningen | Tags: , , , , , , , | Een reactie plaatsen

Golf

Schermafbeelding 2017-09-15 om 11.31.12Ergens in Nederland wordt momenteel het belangrijkste golftoernooi van het jaar gespeeld: het KLM Open. Het zal wel. Ik volg het niet en via de media dringen maar weinig beelden door. Onze nationale nummer een staat laag of is al uitgeschakeld, de regen is spelbreker, een Fin slaat een hole-in-one.

Vrienden die golfen zijn altijd enthousiast: lekker buiten, lekker bewegen, mooie natuur. Ik kan er niet opgewonden van raken. Nooit zag ik een spanende tweestrijd, nooit was ik benieuwd wie er zou winnen.
Het is in wezen een simpel spelletje: met zo min mogelijk slagen de bal in het gaatje krijgen. Voor de televisie is het vrijwel onmogelijk om een wedstrijd goed in beeld te brengen, om de kijkers te laten weten wie er goed scoort, wie kans maakt op de overwinning. Saaiheid troef. De toeschouwers aan de zijkant van de greens zijn dan ook voornamelijk familieleden en sponsoren.

Schermafbeelding 2017-09-16 om 11.39.25In de tijd dat ik in de provincie woonde heb ik het weleens geprobeerd. Ik hoefde niet de waanzinnig hoge jaarlijkse bijdrage te betalen, maar mocht zomaar een paar dagen komen kennismaken. Het slaan van dat balletje, dat beviel me wel. De combinatie van kracht en beheersing is een mooi gegeven, ik was er niet eens slecht in. Maar de sfeer rond de sport lag mij niet. Te veel buitenkant, te veel gedoe. Ik heb daarna alleen nog wat boerengolf gespeeld nooit meer een echte wedstrijd. Toch weer een buitenstaander.

Geplaatst in Feiten en meningen | Tags: , , , , , | Een reactie plaatsen

Feestelijke demonstratie

negatieven_0019Bij het scannen van mijn oude negatieven kom ik van alles tegen, ook deze foto’s van een feestelijke demonstratie in het centrum van Amsterdam, op 30 juni 1979,vijftien jaar voor de eerste de Gay Pride.
Ik zie bekende gezichten, we waren op de een of andere maner betrokken bij de organisatie maar ik kan me er niet veel meer van herinneren.

Volgens een pamflet uit die tijd ging het om de Homo Bevrijding: ‘Demonstreer op 30 juni mee voor meer openbare flikkerij’. Homo’s waren duidelijk uit de kast gekomen, feestelijk uitgedost gingen de jongens en ook veel meiden de straat op. Tegen onderdrukking en repressie. Politieke partijen sloten zich aan, van VVD tot de CPN.

negatieven_0005.jpg

Er was in die jaren zeventig veel gebeurd en al veel bereikt, het beruchte artikel 248 bis  was afgeschaft. Dat artikel maakte homoseksuele contacten tussen volwassenen en jongeren onder de 21 jaar strafbaar, voor heteroseksuelen lag de grens bij 16 jaar. Het COC had eindelijk koninklijke goedkeuring gekregen dat betekende dat het nu een officieel erkende vereniging was die zijn stem kon laten horen.

negatieven_0025

Maar er was nog genoeg reden om the demonstreren. ‘De onderdrukking is gebleven. Lesbies ouderschap wordt nauwelijks getolereerd. Gezin en huwelijk blijven de pijlers van maatschappij en wetgeving. Een anti-discriminatiewet is er nog niet. De politie registreert flikkers en potten, even als verschillende arbeidsburo’s. Pisbakken worden afgebroken. Bisschoppen en dominees regeren over het geweten der natie. De terreur van het normale, het aangepaste het heteroseksuele blijft voelbaar’ (pamflet Homo Bevrijding).

negatieven_0011 (1)

 

negatieven

Foto’s Wllm Kalb
zie ook https://gay.nl/articles/225002/geschiedenis-stop-de-heksenjacht-de-eerste-nederlandse-pride/ https://gay.nl/articles/225002/geschiedenis-stop-de-heksenjacht-de-eerste-nederlandse-pride/ 

http://www.vrouwennuvoorlater.nl/homodemo1979/

 

 

Geplaatst in homoseksualiteit | Tags: , , , , , , , | 2 reacties

Grut

images
Albert Heijn noemt zich graag een grootgrutter. Als ik mijn cursisten vraag waar ze aan denken bij het woord ‘grut’ kijken ze me verwonderd aan. Ze denken nergens aan want ze kennen het woord niet. ‘Goeie grutjes’, zeggen jullie dat nooit? Of ‘klein grut’ als je kleine kinderen bedoelt? Nee, nooit van gehoord. Ze moeten er om lachen. In veertig jaar is er veel veranderd, in taal, in eetgewoontes. Want deze red bull drinkers en guacamole eters kennen geen karnemelkspap of boekweitgrutten. Ze hebben geen idee wat gort en haver is, het heeft ook weinig zin om het allemaal uit te leggen. ‘Een grutter is een ander woord voor een kruidenier, iemand die etenswaren verkoopt’, hou ik het simpel en daar is iedereen tevreden mee

Geplaatst in Feiten en meningen, Nederlandse taal | Tags: , , , , , | 1 reactie

Parijs – begin jaren zeventig

archief_0022

Zomerse dagen in Parijs, weinig geld maar wel een nieuwe camera, een Canon F1. Heel professioneel, heel veel mogelijkheden ook in het pre-digitale tijdperk. Maar ik was zuinig met mijn materiaal, een rolletje met 36 opnamen nam ik mee. Als nog zwartwit.

archief_0035

Met een tele-objectief. Thuis alles zelf ontwikkelen en afdrukken. Een heidens werk, dat heel veel tijd kostte.Er ging ook veel mis. Van de 36 opnamen hield ik er hooguit tien over.
archief_0027

Nu na vijfendertigjaar komen de negatieven weer boven water en kan ik ze inscannen op de computer. Ze hebben de tand des tijds goed doorstaan.

We sliepen in een goedkoop hotel in de Marais. We liepen veel rond, gingen op zoek naar fototentoonstellingen, galeries maar deden verder niet zo veel. Luieren in het Jardin Luxembourg. Uren met een kopje koffie op een terras zitten en luisten naar de straatzagers die altijd geweldig waren. Langs bij vrienden die ergens achter de Bastille woonden. Goedkoop eten, slenteren door Rue Montparnasse langs Café Flore, kijken of Sartre er zat met Simone de Beauvoir, of Juliette Gréco.

 

archief_0001.jpg

 

Geplaatst in fotografie, geschiedenis, Reizen | Tags: , , , | Een reactie plaatsen

Van ‘Geheimtipp’ tot massatoerisme

2y2vPmlaSxKkLw0kyHVALA_thumb_5dcf 2
Mijn vriend Jan-Willem vertelde erover. Ergens in de buurt van La Spezia in Italië lagen verborgen dorpjes waar je alleen met de trein kon komen. Of ik mee wilde.

u7aR0AzNSiyHuzAS2pkzvA_thumb_5dd3 2

Niemand had nog van de Cinque terre gehoord. Er kwamen in augustus wel wat mensen uit Milaan en Rome, maar buitenlanders kwam je er helemaal niet tegen. We logeerden in Vernazza, een van de mooiste Italiaanse dorpjes langs de kust. In een pension van een ouder echtpaar dat alles deed om het ons naar de zin te maken. We aten in de dorpscafé’s wat de pot schafte, dronken veel witte wijn en wandeleden langs glibberige paden langs de kust. Het was er nog doodstil.

uU%FizHCS%eGHrFAgglpZQ_thumb_5ddd

Dat is nu wel anders. In alle gidsen staan de vijf dopen aan deze droomkust vermeld met vijf sterren. Het is een Unesco werelderfgoed geworden. Bij wandelaars staan de wandelpaden langs de rotsachtige kust van de Cinque terre bovenaan de favorietenlijstjes. Van mei tot ver in oktober loop je daar in een lange sliert en ’s avonds moet je vechten om een plekje in een van de restaurantjes te veroveren. “Net als Kinderdijk zijn de dorpen van Cinque Terre overbevolkt door de enorme stroom toeristen en is het proppen in de nauwe straatjes en in de trein die de verbinding vormt tussen de dorpen. Schilderachtig vanaf zee, maar veel te druk om goed doorheen te lopen”, schrijft een Nederlandse toerist die er was in 20116.

Ik was er in 1967 en maakte maar een paar zwart-witfoto’s met m’n nieuwe camera die ik nog moest uitproberen. Onlangs vond ik de negatieven weer terug. Dierbare herinneringen. En best mooie foto’s.

Zie ook https://wordpress.com/posts/wllmkalb.blog?s=Cinque+terre

Geplaatst in geschiedenis, Reizen | Tags: , , , , | 2 reacties

Rozooi

DSCN0115Advocaat Oscar Hammerstein is een kruistocht begonnen tegen de rotzooi op straat in Amsterdam. Hij vindt dat we in een ‘desintegrerende samenleving’ wonen. En nu de ‘gemeente op alle fronten laks is in de handhaving van regels’, is volgens hem het ‘nemen van rechtsmaatregelen’ het enige werkzame middel en dus stuurt hij buurtbewoners die hun vuilnis verkeerd aanbieden een pinnige brief waarin hij hem dreigt aan te geven bij de gemeente en eventueel zelf naar de rechter te stappen om een veroordeling te vragen op straffe van een dwangsom.
DSCN0117Nu wonen wij niet aan ‘de Gouden Bocht’ zoals Hammerstein maar ook bij ons is het op maandag en donderdag soms rommelig. Lang niet iedereen houdt zich aan de regels van de gemeente. Maar om elf uur als de vuilniswagen is geweest en de jongens van de reinigingsdienst met veel plezier alle zakken, dozen, tl-buizen en andere rotzooi met een zekere swing in de geopende bek van de vuilniswagen hebben gewordpen is het weer schoon. Even later komt er ook nog een spuitwagen langs die alles wegveegt wat niet op straat hoort.
IMG_2472Vorige week dronken we koffie in Amsterdam-Oost, in de Javastraat. Het viel me op hoe netjes het daar was. Niets desintegrerends – integendeel.

https://www.parool.nl/amsterdam/advocaat-hammerstein-voert-kruistocht-tegen-de-vuile-stad~a4403466/

Geplaatst in Amsterdam | Tags: , , , , , , , | 1 reactie