Oude letteren – Koningsplein

DSCN0553Het is natuurlijk helemaal geen plein, slechts een verbreding van de Leidsestraat, tussen het Singel en de Herengracht. Een plek waar je uit de tram stapt, waar toeristen oversteken om naar de Bloemenmarkt te gaan.
Een rommelig plein met een paar panden uit de 17e eeuw maar vooral veel grote gebouwen van latere datum. In die bloeiperiode rond de vorige eeuwwisseling werd er enorm veel gesloopt en gebouwd in de stad, zijn er monumenten neergezet die nog steeds het stadsbeeld bepalen. Die bloeiperiode is minstens zo bepalend voor het aanzien van de stad als de aanleg van de grachtengordel in de 17e eeuw.

DSCN0559 (1)Op de hoek van het Singel en het Koningsplein staat het statige Speyergebouw, genoemd DSCN0551 (1)naar de juwelier die hier al decennialang gevestigd is. Het gebouw stamt uit 1891 en is van de architecten Schil en Haverkamp. Ze bouwden in opdracht van de verzekeringsbank ‘Kosmos’ uit Zeist. Beneden was een winkel, op de eerste twee verdiepingen zetelde de bank en op de derde verdieping was een conciërgewoning. De stijl werd neo-barok genoemd, de gvel is inderdaad rijk versierd en ongewoon kleurrijk. Bij het balkon van de tweede verdieping is met enige moeite in de versiering ’Verzekeringsbank’ te lezen en rechts ‘Kosmos’ en een wapen met eronder ‘Zeist’. De geschiedenis laat zich wel ontcijferen, je moet wel goed kijken.

Schermafbeelding 2016-05-21 om 11.38.00Tegenover dit Speyergebouw met de kloeke toren staat, om het evenwicht te bewaren, het gebouw ‘Nieuw Engeland’ uit 1899 van de architecten Jacot en Oldewelt. Gebouwd als een warenhuis dat zich uitstrekte over de parterre, eerste en tweede verdieping. De stijl wordt omschreven als een mengeling van ‘neo-barok en art nouveau’. In de wit geschilderde, metalen raamversieringen op de eerste verdieping zijn inderdaad duidelijk Jugendstil-lijnen te ontdekken. Ook dit gebouw is voorzien van een toren. Op de eerste etage zit (of zat?) de redactie van Quote en Elle, ik ben er een paar keer op stagebezoek geweest.

DSCN0550 (1)Geheel anders van stijl is het gebouw op de hoek van het plein en de Heiligeweg. Stevig en vierkant. Het stamt uit 1904 en ook hier zat een verzekeringsmaatschappij: Vesta uit Arnhem. De gevel is versierd met beeldhouwwerk dat verwijst naar symbolen van wijsheid en wetenschap.DSCN0557 (1)

Catharinakerk_-_Amsterdam_-_20013570_-_RCERonduit lelijk is de nieuwbouw van de universiteitsbibliotheek ernaast. Hoe hebben de stadsbestuurders zo’n foeilelijk gebouw kunnen neerzetten op zo’n prominente plek? In de 19e eeuw stond er de fraaie classicistische Sint Catharinakerk. Deze werd in de jaren dertig gesloopt, daarna lag het terrein jarenlang braak. In de jaren zestig werd de universiteitsbibliotheek, een ontwerp van architect J.Leupen, gebouwd; Iemand (wie?) noemde deze aanpak wel ‘koffieautomatenarchitectuur’. Fraai is het niet. Amsterdam wilde in die jaren vooral ‘modern’ zijn. Het gebouw past door zijn omvang, het materiaalgebruik en de gevelindeling helemaal niet bij de omgeving. Heel lelijk was ook de goudgele folie die tegen de ramen was geplakt tegen het felle zonlicht. Hildo Krop maakte de gevelversieringen die verwijzen naar de zeven faculteiten van de universiteit. Misschien kan het net als het Maupoleum gewoon verdwijnen uit het stadsbeeld.

DSCN0552 (1)Op de hoek van de Regeliersdwarsstraat en het Koningsplein staat alweer een groot pand van een levensverzekeraar. Het stamt uit 1911 en is van de architecten J.G en A.D.N. van Gendt, zonen van de befaamde architect A.L van Gendt die tal van monumentale panden heeft nagelaten en een stempel op het stadsbeeld heeft gezet. Gebouwd in een stevige Hollandse stijl. DSCN0547 (1)Sober, op de top een lelijke sculptuur, in de gevel duidelijk opschrift Levensverzekeringsbank, links het jaartal 1863, rechts 1911. Over de stijl zegt de architectuurgids: ‘een heroriëntatie op de traditionele bouwwijzen’. Veel mensen kennen het pand omdat er jarenlang het Zwitsers Verkeersbureau in gevestigd was.

DSCN0544 (1)Iets verderop, op de hoek van de Herengracht staat nog een elegant pand, Koningsplein 15. Het stamt uit 1892 en is van architect W.G. Welsing. Volgens de Werkgroep Historische Gevelreclame Amsterdam was op de lateibalk boven de etalage lang nog te lezen ‘Luxe Mandwerken’ maar ik kan het nu niet meer ontdekken. Een verwijzing naar Fa A & J de Ridder die volgens het telefoonboek uit 1915 hier hun winkel hadden, ze hadden telefoonnummer N5617. Het pand met zijn balkons doet Frans aan, op de winkelpui zijn enkele fraaie oosterse gevelkoppen aangebracht en het opschrift ‘A.D. 1892’.DSCN0542 (1)

 

Op de hoek van de Herengracht en het Koningsplein tenslotte nog groot gebouw, in 1904 er neergezet door verzekeringsmaatschappij Dordrecht. Hier zat heel lang kledingwinkel Kreymborg, die naam is verdwenen maar de tegeltableaus verraden een stukje van de geschiedenis. Aan de Herengrachtkant staat : ‘Nederlandsche Industrie’, met een opvallend grote ‘S’, het hoektableau bevat geen tekst (hieraan hing het wapen met het predicaat Hofleverancier), aan de kant van de Leidsestraat staat ‘Hofleverancier van H.M. de Koningin’, met ook al een opvallend grote V in het midden.   DSCN0535 (1)

DSCN0538 (1)

Zie ook: Oude letteren – Warmoesstraat http://wp.me/p1MauM-2xH 

Meer opschriften: oude letteren 1 http://wp.me/p1MauM-1KU, oude letteren 2 http://wp.me/p1MauM-1Ln , oude letteren 3 http://wp.me/p1MauM-1LU, oude letteren 4 http://wp.me/p1MauM-1Mj, oude letteren 5 http://wp.me/p1MauM-1Nw oude letteren 6 http://wp.me/p1MauM-1NX , oude letteren 7 wat niet meer is http://wp.me/p1MauM-1Qx oude letteren 8 – boodschappen http://wp.me/p1MauM-1Rx oude letteren 9 – nieuw! http://wp.me/p1MauM-1Sd oude letteren 10 afko’s http://wp.me/p1MauM-1SD

Over Wllm Kalb

schrijver, lezer, docent - focus: taal, geschiedenis, fotografie, Duits(land), muziek en films uit de jaren '20 - '50
Dit bericht werd geplaatst in Amsterdam, Feiten en meningen en getagged met , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s