Groeten uit Georgië

IMG_2016IMG_1935IMG_1916Verslag volgt volgende week met meer foto’s uit dit boeiende land in een van de uithoeken van Europa.

Geplaatst in Reizen | Tags: , , , , | 1 reactie

Vestje

De oma van mijn vaderskant was ‘kleine oma’ ze was klein van stuk en ook stil en bescheiden. De ander oma, die van mijn moederskant, was lang en erg aanwezig, dat was dus ‘grote oma’, maar zij stierf al heel snel, ik heb haar nauwelijks gekend.
Kleine oma had voor mij, ik was denk ik vijf, een vest gebreid. Bruine schapenwol, poepbruin vond ik, het prikte, ik wilde het niet aan. Maar dat moest natuurlijk toch, jongens van vijf hebben niets te willen.

Ik ging dat jaar naar de kleuterschool in het dorp. Een soort noodgebouw als ik het me goed herinner, in een soort kom vlak naast het piepkleine stationnetje van Den Dolder. Meestal werd ik op de fiets gebracht door tante Bé, soms ging met de auto mee van de buren, een indrukwekkende zwarte Citroën, een Traction Avant. En na schooltijd werd ik weer opgehaald.

Die middag aan het begin van de herfst zat ik diep gebogen over de oude Bosatlas die ik had gekregen van oom Hilbert. Ook mijn nichtje Hella was in de kamer, tante Bé was aan het opruimen. ‘Waar is je vestje toch Wim, ik zie het nergens’. Het was helemaal geen weer voor het vest, veel te warm. Maar die ochtend was het nog fris en ja, ik wist het weer, ik had het ’s morgens op weg naar  school aan gehad.

‘Heb je het op school gelaten? Heb je het soms expres op school laten hangen? Kom maar mee naar school, dan gaan we het ophalen.’ Ik stopte met het bestuderen van de vulkanen van Java. Ze trok me bij mijn arm de kamer uit, Hella keek verbaasd naar wat er allemaal gebeurde.

Voor ik het wist zat ik weer in het kinderzitje achter op de fiets bij tante Bé. De verwijten gingen door. Het was in deze jaren na de oorlog al zo moeilijk om aan spullen te komen. Hoe moest dat nu, de komende winter, zonder warm vest in de winter. Besefte ik wel wat dat betekende?

Op school was alleen de oudste juf nog aanwezig, ze zat in haar lokaal aan het einde van de gang. De gang met allemaal lege haakjes. Geen bruin vest te bekennen. Er hing allen nog een klein geel jasje. Nee, er was geen vest gevonden, geen bruin wollen vest.

Ik moest het nog dagenlang horen, hoe erg het was dat ik mijn vest vergeten was. Ik keek steeds om mij heen, zou iemand anders nu in dat prikvest rondlopen? Met sinterklaas kreeg ik een mooie blauwe trui. Zachte wol die niet prikte. Hij was veel te groot maar dat gaf niet, de mouwen kon je oprollen. Ik heb hem wel drie winters gedragen.

Geplaatst in jeugdherinneringen | Tags: , , , , , | Een reactie plaatsen

Toen ‘gaîté’ nog niet ‘gay’ was

Schermafbeelding 2017-06-10 om 16.29.35Het Tuschinski-theater in Amsterdam is nog steeds een van de mooiste bioscopen van ons land. En gelukkig nog steeds in gebruik, prachtig gerenoveerd, met behoud van de dikke tapijten, de wanddecoraties, de lampen, de zitjes. Alles in een eigen art deco stijl uit de jaren twintig.

Wat ik niet wist was dat er destijds op de eerste etage boven de ingang een bekende uitgaansgelegenheid was La Gaité, waar werd gedanst, waar cabaretvootstellingen werden gegeven en bekende orkesten optraden. Gaîté betekent in het Frans ‘vrolijkheid’ een woord dat iedereen toen waarschijnlijk nog kende. Het had niets te doen met ‘gay’ wat nu een andere betekenis heeft gekregen, hoewel de begrippen natuurlijk wel verwant zijn.

Uit de geschiedenis van La Gaîté blijkt dat dansen, zeker op zondag, in Amsterdam begin jaren twintig zeer omstreden was. Maar hier in de Jodenbreestraat werd ’s middags vanaf drie uur gedanst bij het thé dansant en ’s avonds na negen uur bij een soiree dansante. Het bekende dansorkest The Ramblers onder leiding van Theo Uden Masman trad hier op, de Avro verzorgde radiouitzendingen vanuit dit etablissement.

Schermafbeelding 2017-06-10 om 18.02.13In de weekends waren er optredens van bekende artiesten als Louis Davids, Lou Bandy, Fien de la Mar, Stella Fontaine, Cor Ruys en Koos Speenhoff. Tussen 1934 en 1940 trad hier ook het vermaarde cabaret op van Rudolf Nelson met Dora Paulsen. Dora Paulsen hielp Rudolf Nelson onder te duiken en zo overleefde hij de donkere oorlogsjaren.

Na de oorlog werd het zaaltje niet meer gebruikt voor variété- en cabaretvoorstellingen. Kees van Iersel trad er in de jaren vijftig nog op met zijn toneelgezelschap Test met stuken van Ionesco en Becket, maar dat werd geen succes. Van Iersel: ‘Iedereen verklaarde Ionesco én mij voor gek.’

Ook in Rotterdam kwam er het Grand-theater van Tuschinski een Gaîté naar Amsterdams voorbeeld. ‘Middenin een stad van handelslieden, kantoorbedienden en havenarbeiders, stuk voor stuk hoogst achtenswaardige leden van de maatschappij, maar zeker geen jagers naar verfijnd-toegespitste levenskunst, bouwde hij een bonbonnière die aan de Champs-Elysées thuishoorde. Waar hij een omlijsting geschapen had voor smokings uit Sackville Street en toiletten van Poiret, mengden confectie-pakken zich met jurkjes van firma’s die tóch voordeliger waren. Het publiek voelde zich niet thuis in deze gelegenheid en de gelegenheid wanhoopte aan haar publiek.’ (Aad Engelfriet weblog). Al snel werd de ruimte gebruikt voor zakelijke besprekingen.

Schermafbeelding 2017-06-10 om 18.04.30Na een grondige verbouwing bevindt zich in Amsterdam op de plek van La Gaîté nu de filmzaal Tuschinski 2.

 

Geplaatst in Feiten en meningen | Tags: , , , , , , , , | Een reactie plaatsen

Tabak in de Nes

IMG_1241 2 (1)Een smalle straat achter de Dam, die parallel loopt aan het Rokin. Eens was de Nes vermaard vanwege de kloosters. Daarna lage tijd verwaarloosd. Een opbloei rond 1900 met tingeltangeltenten, revues en bordelen. En toen kwam de tabak. Veilinghuizen, monsterzalen, opslagplaatsen. De Nes werd het centrum voor de tabakshandel. Die verdween na de oorlog toen er geen aanvoer meer was uit Indië. De grote tabakshallen stonden leeg.
Heel langzaam kwam er weer leven in de straat. Deze ligt zo centraal, daar moest wel iets mee gebeuren. De Brakke Grond werd een theater, spoedig volgden er meer: Frascati, het Vlaams Cultureel Centrum, De Engelenbak, het Comedy Theater. Sommige bestaan nog steeds anderen kregen een nieuwe functie. Toeristen ontdekten de straat, er kwamen hotels. Het naam van het zalencomplex Tobacco Theater verwijst nog steeds naar de vroegere functie van de enorme ruimte achter de gevel aan dit straatje.

Als je goed kijkt, is de geschiedenis is nog steeds goed te zien. Op nummer 39 is de voormalige winkel met woonhuis te vinden van tabakshandelaar G.J. Downer. De spelling van de inscriptie boven de deur suggereert dat de tekst uit de 17e eeuw stamt maar dat is niet zo, het pand stamt uit 1910.

Geplaatst in Amsterdam | Tags: , , , , | Een reactie plaatsen

Apart

Herengracht PvdA gebouw

Er moeten er heel veel van geweest zijn: ingangen voor het personeel. Trapje af naar beneden, via het souterrein naar achteren, naar de donkere keuken, de kelderateliers, de werkplaatsen. Boven via de deftige stoep de directeuren, de deftige dames en heren, de klanten. Onze eigen apartheid.

Geplaatst in Feiten en meningen | 1 reactie

Wachten

IMG_1140

Soms is het dringen. Een plekje veroveren. Lekker zitten, kijken, wachten.
Wachten tot de mist optrekt, wachten op dat eerste straaltje zon. Wachten op betere tijden. Wachten tot je een ons weegt.

Geplaatst in Amsterdam, Feiten en meningen | Een reactie plaatsen

Iedereen fotografeert

Zelfs in de regen staan verderop op de brug toeristen elkaar te fotograferen met hun mobiele telefoon. Foto’s maken is zo gemakkelijk geworden. Geen gedoe meer met filmrolletjes, met belichtingstijden, flitslampjes. Geen donkere kamer meer, geen negatieven meer met vieze vingerafdrukken. Geen nabestellingen meer. Ergens in een doos zijn ze nog wel te vinden, de mapjes van de Hema met de negatieven en de mislukte foto’s.
Maar veel mensen raakten ook hun hobby kwijt. Zo heeft ook het voordeel van het makkelijk fotograferen met de telefoon ook z’n nadeel.

IMG_1460

Bron: Reclamearsenaal

Guy de Coral was rond de vorige eeuwwisseling een bekende en veel gevraagde downloadfotograaf. Hij is vooral bekend geworden door zijn portretten van koningin Wilhelmina en prinses Juliana. hij noemde zich dan ook ‘hof-fotograaf’. Hij was ook een goede zakenman, zo beheerde hij verschillende fotozaken en importeerde hij zijn eigen camera’s.

Het pand op het Rokin waarin de zaak van Guy de Coral zat moest in 1920 plaatsmaken voor ene groot kantoorgebouw van de Internationale Tabakshandel. Dat staat er nog steeds, wordt nu helemaal verbouwd en is bijna onzichtbaar dor de obstakels van de aanleg van de Noord=Zuidlijn.

Geplaatst in Amsterdam, reclame | Tags: , , , | 4 reacties

Argg

Als ik iets heel erg vind zeg ik ‘argg’ en trek er een vies gezicht bij. Meer mensen doen dat, en ze schrijven het, ook in het Engels. Op internet telt Google ruim 400.000 voorbeelden.

Ik dacht daaraan toen ik in de beste thriller van 2017 (Graeme Macrae Burnet, Zijn bloedige plan *His bloody Project*, een van de beste literaire thrillers van dit jaar, ook genomineerd voor de Booker Prize) de volgende zin las: ‘Als kind was hij wreed tegen dieren en vogels en regelmatig ging hij zich in en om het dorp te buiten aan vandalisme. Hij was arglistig als de duivel zelf.’
Dat woordje ‘arglistig’ ken ik maar half, ik vermoed wel wat het ongeveer betekent, maar precies weet ik het niet, ik zou het zelf nooit gebruiken.

Er zijn meer woorden met ‘arg’: argwaan, argeloos … Zou dat ‘arg’ van ‘erg’ komen?
Als van je wordt gezegd dat je arglistig bent is dat negatief, heel slecht. Het betekent zoiets als: boosaardig, doortrapt, slinks, vals. De hoofdpersoon uit het boek, een jongen nog, heeft bekend drie mensen uit het dorp op gruwelijle wijze te hebben gedood. Dat speelt zich allemaal af in de Schotse Hooglanden in 1860. Òf de jongen het heeft gedaan, waarom en hoe, daar gaan de overige 400 bladzijden over die ik nog moet lezen.

Unknown-1Het Woordenboek der Nederlandse Taal geeft aan de ‘arg’ al een hele oude vorm is en ‘kwaad’ of ‘slecht’ betekende, vaak gespeld als ‘argh’. Later is dit overgegaan in ‘erg’ zoals we dat nog steeds kennen.
‘Arglistig’ is kennis hebben van het kwaad, ermee omgaan, het kwaad gebruiken. ‘Argwaan’ is het vermoeden van het kwaad. ‘Argeloos’ daarentegen betekent juist: vrij van het kwaad, nietsvermoedend.

‘Zijn bloedige plan’ is een intrigerende literaire thriller, gesitueerd in een woest en grimmig landschap waarin macht volkomen arbitrair wordt uitgeoefend.
Aldus de recensie. Ik verheug me er op. Arglistig of niet.

 

 

Geplaatst in literatuur, Nederlandse taal | Tags: , , , , , | 2 reacties

Met een opvouwbare kano de Moezel af

1939 Neckar 06
Toen ik vorige maand een paar dagen in Duitsland aan de Moezel was, ging ik daarheen omdat ik even de stad uit wilde, maar ook om eens te zien waar mijn vader en moeder in 1939 eigenlijk op vakantie waren. Alleen via de verhalen van mijn moeder weet ik iets over de opvouwbare kano die mijn vader al voor de oorlog had. een Klepper. Die lag bij een boer ergens aan de IJssel in de schuur en zodra het mooi weer was ging hij met zijn verloofde het water op.
Tr 06
Het mooie van deze boot was dat je hem uit elkaar kon halen en in verschillende pakketten kon meenemen op reis om hem dan ergens anders weer in elkaar te zetten en in het water te laten.
Mijn vader en moeder gingen in 1939 met de trein naar Trier, lieten daar de boot te water en peddelden toen de Moezel en de Rijn af tot Keulen, het laatste saaie stuk deden ze dan weer met de trein. Onderweg sliepen ze (nog niet eens getrouwd) samen in een piepklein tentje aan de oever, ze hadden dus ook kampeerspullen mee. Het moet een heel gesjouw zijn geweest met al die bootpakketten, de tent, de kampeerspullen en twee koffers. Maar daar klaagde ze nooit over. Mijn moeder had het er in de jaren vijftig nog vaak over, hoe heerlijke die vakanties waren, zo zorgeloos, de oorlog leek nog ver weg.

Ze zijn in die periode ook de Neckar afgezakt, ik weet niet van waar tot waar, maar na mijn moeders overlijden doken er kiekjes op van die vakantie waar ook de Klepper duidelijk op staat afgebeeld. Schermafbeelding 2017-06-05 om 19.09.32Toen mijn broertje en ik geboren waren en het oorlog was, lag de boot ergens aan de Kromme Rijn bij een café. Mijn ouders woonden toen in Utrecht. Door de oorloge kwam er niets meer van zulke vrolijke vakanties, mijn vader was toen druk met motorfietsen, ik weet niet of hij ooit nog gekanood heeft. Toen mijn moeder na de oorlog kwam kijken of de boot er nog was, was het cafe er nog steeds, maar de opvouwbare kano was natuurlijk verdwenen.

1939 Neckar 01Vouwkano’s bestaan nog steeds maar nu het overal mogelijk is om een kano te huren is het niet meer zo noodzakelijk om zelf je kano mee te nemen.

Geplaatst in Reizen | Tags: , , , , , | 1 reactie

‘Urban life style’ elektrische fiets

Schermafbeelding 2017-06-02 om 10.18.08
Geen gewone fiets maar een fiets die hoort bij de ‘urban life style’: modern, design, duur, hip, vlot. Geen stomme dorpsfiets, geen oma- of opafiets, geen tweedehandsje, geen afdankertje, maar een steel blue fiets van meer dan tweeduizend euro. Daar hoor je op te fietsen wil je meetellen in deze snelle, bruisende stad.

Er is iets vreemds met dat woord urban. Lang geleden, al in de 16e eeuw, was dat gewoon nog ‘urbaan’ en betekende zoiets als ‘hoffelijk’, ‘beleefd’, ‘welgemanierd’, gedrag dat horde bij de bovenlag van welgestelden zoals ze in de stad te vinden waren.

Daarna is dat woord lang verdwenen maar via het Engels is het weer teruggekomen, ‘urbaan’ werd urban en kreeg ook een bijbetekenis: de alternatieve cultuur van de grote stad. Onder de noemer urban music vallen alle stromingen die te maken hebben met muziek die is ontstaan in de steden, vooral in de verre – vaak gekleurde – buitenwijken, rap, hiphop, r&b.
Urban is geen neutrale term meer die aangeeft dat iets uit de stad komt, urban is jong en opstandig, vooral: tegen de gevestigde orde. Je kunt overnachten op de Urban Campsite, “een reizende camping waar kamperen en kunst samenkomen. Je kunt er overnachten in artistieke, bijzondere, soms (te) gekke kunstwerken. Alle objecten zijn ingericht als hotelkamer.” Urban is een containerbegrip geworden dat voor alles te gebruiken is, als het maar niet ‘gewoon’ is.
Die urban fiets is trouwens wel erg duur voor een opstandige jongere.

Geplaatst in Nederlandse taal | Tags: , , , , | 1 reactie