Oude tut

Mijn man kampeert ergens op de hellingen van de Kilimanjaro in Afrika. Hij bezoekt een aantal oude schoolvrienden en volgens de schaarse berichten geniet hij enorm.
‘Had jij dan geen zin om mee te gaan’ vragen de mensen om me heen.
Nee, ik heb geen zin meer in zulke verre avontuurlijke reizen. Ik ben een oude tut aan het worden, ik vind het heerlijk om thuis te blijven of naar plekken te gaan waar ik vroeger al eens ben geweest, steeds weer opnieuw om ze beter te leren kennen.

De hellingen van de Kilimanjaro
Geplaatst in Feiten en meningen, Reizen | Tags: , , , , | Een reactie plaatsen

De Mattheus van Margreet

Die Margreet was een beetje opdringerig.

Een week na de eerste cursusbijeenkomst Filosofie belde ze al naar Caroline. Ze had gehoord dat ze verstand had van schilderijen en nou had ze via een erfenis een doek gekregen, en ja ze wist niet of het wat wat voorstelde, maar volgens haar familie was het een kostbaar kunstwerk dat op een veiling heel wat zou opbrengen. Je hoort wel eens van die enorme bedragen…

Enfin, Caroline ging bij haar kijken op de Meentweg, niet ver bij haar vandaan. Margreet had er een aardige woning, wat rommelig ingericht met een groot raam op een ondiepe tuin. Het schilderij lag nog verpakt in bubbeltjesplastic op tafel.

‘Is het gesigneerd’, vroeg Caroline als eerste terwijl Margreet de verpakking losmaakte. ‘Geen idee, daar heb ik nog helemaal niet op gelet’, bekende Margreet. Er kwam een abstract schilderij tevoorschijn met veel bewegende lijnen, nogal wild. Rechtsonder  stond een onleesbare naam. Als eerste bekeek Caroline de achterkant. Er zat een etiket op met de naam van een kunsthandel uit Düsseldorf, een naam die ze wel kende. 

‘Ik kan het niet meteen thuisbrengen, maar het is zeker de moeite waard om er eens beter naar te kijken.’ Margreet bood thee aan en ze had heerlijke petitfours op een schaaltje neergelegd. Caroline bedankte, de gastvrouw nam er twee. 

‘Weet je, ik vind het zo aardig dat je bent gekomen. Ik heb een verrassing voor je, ik heb twee kaartjes voor de Mattheus in Naarden. Misschien overval ik je ermee, het is op Palmzondag al. Heb je zin om mee te gaan? Mark Rutte komt daar ook altijd’.

Niet vanwege Rutte maar Caroline had een godschuwelijke hekel aan de passiemuziek van J.S.Bach. Die langzame zee van klanken die maar voort klotst, uren lang. Ze was er als kind al mee naar toe genomen, in Musis in Arnhem, omdat het zoontje van vrienden van haar ouders meezong in het jongenskoor. Ze had de stoelen om zich heen wel tien keer geteld, ze had de achterhoofden van de mensen die voor hen zaten uitvoerig bestudeerd. Het duurde en duurde maar, die koralen werden keer op keer herhaald. Haarmoeder hield haar het tekstboekje onder haar neus, ze moest meelezen, dat afschuwelijke masochistische lijdensverhaal.

‘Nee dank je Margreet. Op Palmzondag ga ik altijd iets leuks doen met mijn dochter. Die is wel toe aan een verzetje’, verzon ze ter plekke. 

‘We gaan een weekendje naar Londen, de bloemetjes buitenzetten’.

Geplaatst in Feiten en meningen | Een reactie plaatsen

Filosofie

Toen ze pas in Bussum woonde kreeg mijn vriendin Caroline een boekje in handen van de Volksuniversiteit. Er stonden de cursussen in die in de komende maanden gegeven zouden worden. Veel talen en praktische zaken zoals budgetbeheer en het maken van cupcakes, ook zoiets als ‘Mandela training’ en ‘Balans in de ziel’. Carolines oog bleef hangen bij een cursus ‘Lessen van de filosofie’. Er zou aandacht worden besteed aan verschillende oude en nieuwe filosofen en vooral aan het nut dat al die filosofische arbeid had opgeleverd. Ze had tijdens haar vele kunstopleidingen hier en daar wel eens iets geleerd over het onderdeel filosofie maar er niets van onthouden. Caroline was meer praktisch ingesteld en jaren bezig geweest met vragen als: ‘hoe verdien ik mijn eigen geld’, ‘hoe ontkom ik aan deze enge relatie’, ‘hoe kom ik aan een prettige woning’ en ‘hoe houd ik mijn hoofd boven water’.

Toen ze de antwoorden op die vragen had gevonden en in de praktijk had kunnen brengen was ze al een eind in de zestig en eindelijk toe aan wat bezinning: waarom doe ik dit allemaal.

Er waren tien cursisten, onder wie een wat klef echtpaar en drie bebrilde spichtige jonge mannen in slobbertruien. Een tamelijk omvangrijke vrouw van ongeveer haar leeftijd kwam naast haar zitten, ‘Ik zie je heel soms op de markt en in de bibliotheek en vind je er altijd zo smaakvol uitzien, ik heb altijd kennis met je willen maken en nu is het dan zover’. Ze heette Margreet en deed iets in het ziekenhuis. Caroline liet haar lekker kletsen en wachtte rustig af.

De docnet was veel jonger dan ze had gedacht, een knappe man met mooi donker golvend haar. Hij begon met het stellen van een aantel vragen, waarop door sommige deelnemers aarzelend werd geantwoord. Het bleek dat veel van hen al een hele serie cursussen op het gebied van filosofie hadden gevolgd, ze beheersten het jargon en wisten het verschil tussen Kant en Hegel.

Caroline zweeg en luisterde, ze had nog nooit nagedacht over de vraag over het nut van tijd, of de rol van het noodlot in haar leven. Margreet wel, die had heel veel aan de lessen van de filosofen, daardoor stapte ze elke ochtend monter uit bed en kon ze tegenslagen makkelijker verwerken.

‘En jij’, vroeg de docent aan Caroline, ‘wat helpt jou om tegenslagen op te vangen?’ Tja, hoe deed ze dat? Een borrel inschenken, dacht ze, haar dochter bellen – tenminste als ze geen ruzie hadden gehad, de berging opruimen. Ja dat laatste hielp nog het meest.

De docent hield een heel verhaal over kleine en grote levens, hoe we ons kunnen verliezen in het kleine leven en blind zijn voor de grote levensvragen die ieder van ons tegenkomt  en waar de filosofie een antwoord op probeert te geven. 

‘Maar ik ben echt opgelucht als de berging weer is opgeruimd en ik weer alles kan vinden, als de overbodige spullen zijn weggedaan en ik weer alles kan vinden. ‘

De docent hield een heel betoog over de menselijke neiging om te ordenen. De chaos om ons heen is zo enorm, maakt ons zo angstig dat we houvast zoeken aan de orde in de keukenla. Margreet knikte.

Ja, dacht Caroline, houvast, maar vooral om de kurkentrekker blindelings te kunnen vinden.

Geplaatst in Feiten en meningen | Tags: , , , , | Een reactie plaatsen

Nadagen

Het was mei 1910, de Britse koning Edward VII was rustig en kalm overleden en werd met veel ceremonieel begraven in Windsor. Voor de plechtige uitvaart waren staatshoofden en koninklijke gasten naar Londen gekomen. Er zijn van de begrafenisstoet oude journaalbeelden bewaard gebleven. Plechtig rijden de koninklijke gasten te paard in de stoet, de helmen met prachtige pluimen bewegen op en neer. De dames zijn verstopt in negen ouderwetse koetsen.

Negen monarchen poseerden op kasteel Windsor voor de fotograaf, Deze afbeelding ging de hele wereld over; nooit meer zouden zoveel vorsten bij elkaar komen. We zien zitten de Spaanse koning Alfonso XIII, de Britse koning George V en de Deense koning Fredrik VIII. Staand van links naar rechts: koning Haakon VII van Noorwegen, tsaar Ferdinand van Bulgarije, koning Manuel II van Portugal, keizer Wilhelm II van Duitsland, koning George I van Griekenland en koning Albert I van België. Allemaal gekleed in militaire uniformen voorzien van prachtige versierselen en een brede sjerp.

Toen jaar later zouden alleen de koningen van Engeland, Noorwegen en België nog rustig op hun troon zitten. Koning Alfonso van Spanje was verwikkeld in koloniale oorlogen en politieke spanningen, een militaire dictatuur dreigde, de koning zou in 1931 afreden. Ferdinand van Bulgarije raakte betrokken bijn de Balkanoorlogen en koos in de Eerste Wereldoorlog voor de verkeerde partij, in 1918 moest hij aftreden en werd verdreven uit zijn land. De monarchie in Bulgarije werd in 1946 afgeschaft. In Portugal gebeurde dat al in 1913, koning Manuel II moest het land verlaten en zocht zijn heil in Engeland waar hij door koning George V hartelijk werd ontvangen. De keizer van Duitsland moest zijn land verlaten na de nederlaag van zijn legers in november 1918 en mocht van koningin Wilhelmina in Doorn gaan wonen en hout gaan hakken. Koning George van Griekenland was razend populair in zijn land zeker toen hij grote gebieden aan het grondgebied wist toe te voegen als gevolg van de Balkanoorlogen. Maar in het altijd onrustige land waren ook tegenstanders van de monarchie, een van hen pleegde in 1913 een aanslag op de vorst, hij overleed op 18 maart in Thessaloniki. Koning Albert van België zou in 1934 onder nooit opgehelderde omstandigheden van een rots in de Ardennen zijn gevallen, nog altijd voer voor complotdenkers. Koning Frederik VIII van Denemarken, de ‘schoonvader van Europa’ omdat zijn dochters trouwden met belangrijke vorsten, overleed ook onder opmerkelijke omstandigheden. Op de terugreis van Nice naar Kopenhagen verbleef hij incognito in een deftig hotel in Hamburg. Hij ging in de avond nog een wandeling maken en viel bij de haven in elkaar, waarschijnlijk een hartaanval. Omstanders brachten hem naar het ziekenhuis maar de arme man van 69 was niet meer te redden. Omdat hij geen papieren bin zich droeg werd zijn lichaam naar het mortuarium gebracht. Pas de volgende dag werd duidelijk om wie het ging en werd de koning alsnog met alle eer naar Kopenhagen vervoerd. De plek aan de haven waar de koning onwel was geworden was vlak bij een destijds beroemd bordeel, zodat de roddelpers destijds genoeg had om over te schrijven.


Opmerkelijke afwezigen op de foto van de negen monarchen zijn de keizer van Oostenrijk, de oude Franz-Jozef had zijn kroonprins Frans-Ferdinand gestuurd. Ook de tsaar van Rusland, een neef van koning George V, was afwezig, ook hij liet zich vertegenwoordigen door een familielid. De koningen van Zweden, van Italië en Roemenië ontbraken en natuurlijk onze koningin Wilhelmina. De relatie tussen d Oranjes en het Britse koningshuis was al decennia niet zo best, nadat in 1814 de verloving van kroonprins Willem II met de Britse prinses Charlotte onverwachts was verbroken. Wilhelmina zou ook niet zo gepast hebben tussen al dat militaire vertoon. In veel landen keek men toch nog vreemd aan tegen een vrouw op de troon. Haar prins-gemaal prins Hendrik werd gestuurd en hij mocht plaats nemen bij de afdeling ‘overige gasten’, waar ook een vertegenwoordiger van Ottomaanse rijk zat, vertegenwoordigers van veel kleine Duitse vorstendommen en landen als Servië en Montenegro. Ook is er president Roosevelt van de Verenigde Staten en zelfs de vorstenhuizen van Japan en Perzië hebben een vertegenwoordiger gestuurd.

Geplaatst in Feiten en meningen | Tags: , | Een reactie plaatsen

Verkenning in de Bellamy-buurt

Verkenning, de Bellamy-buurt
Een frisse neus halen op de fiets en eens goed rondkijken in een buurt die ik niet goed ken, de Bellamy-buurt tussen de Kostverlorenvaart en de Bilderdijkkade.

Ik fiets in een deel van Oud-West dat nog niet heel sterk is veranderd. Waar je nog huisjes uit het begin van de 19e eeuw aantreft, dorps nog, waar nog niet alles is opgeknapt, waar de 21e eeuw nog ver weg lijkt.
Aan de randen van het gebied zie je de nieuwe stad verschijnen. De komst van De Hallen heeft nieuwe mensen aangetrokken en nieuwe hoogbouw, mooi ingepast in de oude buurt. Aan de overkant van de kade staat de Westermoskee, een fraaie poging om een islamitisch gebedshuis aan te passen aan de Amsterdamse bouwstijl.

Een wat rommelige buurt die kasen biedt.

Geplaatst in Feiten en meningen | Een reactie plaatsen

Aangenaam

“Aangenaam, mijn naam is Francis en sinds kort ben ik werkzaam voor Radicale vernieuwing Zorg en Radicale vernieuwing zorgonderwijs”.
Francis gaat de communicatie verzorgen voor deze radiale vernieuwingsbeweging en begint haar boodschap met het zeer ouderwetse en formele ‘Aangenaam’. 

Mijn jonge cursisten kijken me vreemd aan als ik het ga hebben over voorstellen. Hoe je dat aanpakt. “Nou, dat doe je gewoon. Je zegt ‘hoi’ en je praat wat.” Dat daar vroeger hele boeken over werden geschreven. Dat er regels voor zijn, over wie aan wie mag worden voorgesteld en wat je dan moest zeggen vinden ze nodeloos ingewikkeld. En gelijk hebben ze want wat was het een gedoe. 
Wij leerden dat eind jaren vijftig nog, bijvoorbeeld tijdens de dansles bij Meijer et Fils in Rotterdam. We kregen dan echt les in etiquette. Een jongere wordt voorgesteld aan een oudere, een lagere aan een hogere, een heer aan een dame – maar rang gaat boven geslacht of leeftijd. Je gaat staan, knoopt je jasje dicht, geeft een stevige hand – niet knijpen –  kijkt de ander aan en  zegt goed verstaanbaar je voor en achternaam. Je knikt en probeert de naam van die ander te onthouden. En je zegt niet ‘aangenaam’, dat doen alleen mensen die niet weten hoe het hoort. 

Soms hoor je het nog, dat ‘aanganaam’. Van mij mag het. 

Geplaatst in Feiten en meningen | Tags: , | Een reactie plaatsen

Koningin Victoria en haar Munchi

Bij het schrijven van het levensverhaal van Victoria Melitta, kleindochter van koningin Victoria, voor mijn boek Prinsessentranen, kwam ik een scène tegen waarin een Indiase bediende van de oude koningin Victoria een belangrijke rol had.

Over deze Abdul Karim is zelfs een film gemaakt (met Judi Dench als Victoria, er wordt daarin gesuggereerd dat er meer was dan een vriendschap tussen vorstin en bediende). Maar het verhaal van deze intelligente jongeman uit Noord-India is interessant genoeg om nader te beschouwen.

Via een merkwaardige selectieprocedure arriveerde Abdul in 1887 op Winsor Castle waar hij het ontbijt mocht serveren. Koningin Victoria, inmiddels benoemd tot ‘keizerin van India’ kreeg steeds meer interesse in dat enorme subcontinent, ze leerde zelfs een beetje Hindi en Urdu en knoopte gesprekken aan met die aardige bediende uit haar kolonie.

Abdul Karim klom op in de hiërarchie en kreeg een steeds belangrijkere functie, hij werd de leraar en privésecretaris van. de koningin en kreeg de titel ‘Munchi’ wat leraar en bediende kan betekenen.

De aandacht die de Queen aan deze bediende schonk viel niet bij iedereen in goede aarde. Veel anderen waren jaloers op de vriendschap die ontstond tussen de majesteit en deze bediende met een donkere huid. Ze vonden het niet gepast, maar de koningin trok zich niets aan van de morrende geluiden en hield haar hand boven haar Munchi.

In 1894 mocht Abdul mee naar het continent, Koningin Victoria woonde het huwelijk bij van haar twee kleinkinderen, Victoria Melita trouwde in Coburg met haar neef Ernst-Ludwig van Hessen und bei Rhein.

Tijdens de kerkelijke plechtigheid wilde Abdul plaatsnemen in de banken bestemd voor familieleden en voorname leden van de hofhouding vaak voorzien van adellijke titels. Maar Abdul werd door de kerkelijke autoriteiten verwezen naar de bovengalerij van de kerk waar ook andere bedienden van de hertogelijke familie waren gezeten waaronder stalknechten en houtvesters. Ze konden gewoonweg niet geloven dat eimand met een donkere huid tot de intieme hofhouding van de koningin behoorde. Het begrip ‘diversiteit’ bestond nog niet in Saksen-Coburg.

Abdul Karim ging niet akkoord met deze behandeling en verliet de kerk en beklaagde zich bij zijn superieuren over zijn behandeling. In hofkringen bestond al langer onenigheid over de bijzondere positie die de Munchi inmiddels innam. Hij eiste steeds meer rechten op voor zichzelf en zijn familie.

Na de dood van de koningin in 1901 moest hij Engeland verlaten en keerde terug naar India. Daar leefde hij in welstand, zonder koninklijke verplichtingen. De correspondentie van Abdul Karim met de koningin werd in opdracht van de koninklijke familieleden vernietigd.

Geplaatst in Feiten en meningen | Een reactie plaatsen

Een hoge rug

In het Duits bestaat het woord ‘katzenbuckeln’ zo leerde ik deze week, het werd gezegd van Angela Merkel die bij haar afscheid veel lof kreeg toegezwaaid maar ook werd er van haar gezegd dat er ze alleen al door haar aanwezigheid ontzag afdwong. Daarbij werd het werkwoord ‘kazelbuckeln’ gebruikt een werkwoord dat ik nog niet eerder was tegengekomen. Een ‘Buckel’ is een bochel of hoge rug. Van katten kennen we de eigenschap dat als ze bang zijn of aangevallen worden een hoge rug opzetten om groter te lijken, hun haren gaan dan ook recht overeind staan, opeens is die lieve huiskat een gevaarlijk roofdier geworden, hun staart lijkt wel drie keer zo groot. Ook in de ochtend als de kat zich lekker wil uitrekken zet zij/hij wel eens zo’n hoge rug op maar dan niet zo dreigend en zonder bijbedoelingen. 

Politici doen dat vaak: wat briesen, veel verbaal geweld, armgezwaai. Ze zetten hun rug niet op, maar ze proberen hun tegenstanders wel te imponeren. 

Maar als ik rammel met de doos met brokjes is de hoge rug opeens verdwenen en spint de lieve poes weer als vanouds. Niets aan de hand. 

Geplaatst in Feiten en meningen | Een reactie plaatsen

Resem

‘een resem voorwaarden’ las ik in een Vlaamse tekst over Charlotte, de Belgische prinses die keizerin van Mexico werd. Een boeiend relaas dat ik uitvoeriger behandel in mijn boek ‘Prinsessentranen’ dat naar ik hoop volgend jaar zal verschijnen. Maar mijn oog werd getriggerd door dat vreemde woordje ‘resem’. Het is een van die woorden die in het zuiden heel gewoon zijn en die we in Noord-Nederland eigenlijk niet kennen.  

Het betekent een rij en komt van het werkwoord resemen = aaneenrijgen, als synoniem wordt ook resel of riesel gebruikt. Het Vlaams woordenboek geeft als voorbeeld: ‘Ze zijn met drie koppels en ne riesel klein mannen naar de zoo geweest.

Het is mooi dat het Vlaams zo zijn eigen klankkleur behoudt. Heel dichtbij en toch niet gelijk. 

Geplaatst in Feiten en meningen | 1 reactie

Oud

Elisabeth II van Engeland (95), Margaretha van Denemarken (81), Carl-Gustav XVI van Zweden (75) en Harald van Noorwegen (84) denken er niet over om de hen opgedragen taak neer te leggen. Ze zullen nooit abdiceren en als staatshoofd doorgaan tot hun overlijden. Dat is nu eenmaal traditie, zo hoort het in hun ogen, ze vervullen een door god gegeven opdracht en die kan je niet zomaar even opzeggen alsof het een gewone baan betreft. 

In enkele andere landen is het juist de gewoonte geworden dat het staatshoofd ergens rond hun zeventigste verjaardag het stokje overgeeft aan haar of zijn opvolger. Wilhelmina deed het, moe en eenzaam in 1948, ze was toen 68 jaar oud. Juliana deed het in 1980, haar geheugen liet het steeds vaker afweten, ze was toen 71, Beatrix, nog altijd energiek als altijd, volgde het voorbeeld in 2013, ze was toen 75 jaar oud.

Op de lagere school was ik onder de indruk van het verhaal over het aftreden van keizer Karel V in 1555. De vorst was moe en bezorgd over de godsdiensttwisten in zijn rijk. Leunend op de nog jeugdige Prins van Oranje deed hij afstand van al zijn titels en trok zich terug in een klooster in Spanje. Hij was nog maar 55 jaar. 

Soms werden vosten gedwongen om af te treden, zoals alle Duitse vorsten in 1918.  Koning Leopold II van België deed in 1951 afstand vanwege zijn rol in de Tweede Wereldoorlog. Hij kreeg bij een referendum over de ‘koningskwestie’ een nipte meerderheid, niet genoeg om aan te blijven vond hij en hij droeg zijn taken over aan zijn oudste zoon, koning Boudewijn.


Koningin Christina van Zweden was in veel opzichten een uitzonderijke vrouw, die vanaf haar kroning in 1633 veel vrienden maar ook veel vijanden had. Onder druk van de politici deed ze in 1654 afstand van de troon en zette haar rusteloze leven voort in Rome waar ze in 1689 overleed. 

Dramatisch is de radiotoespraak te noemen die koning Edward VIII in 1936 hield nog voordat hij was gekroond. Hij kondigde aan dat hij geen koning kon worden omdat hij zijn relatie met de gescheiden Mrs Wallis Simpson niet wilde opgeven. Zij zouden als hertog en hertogin van Windsor hun hele verdere leven in Frankrijk wonen, de relatie met Engeland en de koninklijke familie verliep moeizaam.

Aftreden is dus ook in Engeland en Scandinavië niet onmogelijk, maar alleen als het niet anders kan. Hun beoogde opvolgers staan in de coulissen te trappeen, klaar om hun taak over te nemen, al is het de vraag of de Prins van Wales (73) intussen ook niet te oud is om nog aan het koningsschap te beginnen.

Geplaatst in royalty | Tags: , , | Een reactie plaatsen