Rep en rap

Zij rept zich naar haar afspraak

en hij rapt over zijn frustraties

Er wordt heel wat gerept en gerapt

maar niemand rept er nog over

behalve dan die rapper, maar die

zeurt over alles wat hem niet bevalt.

Geplaatst in Feiten en meningen, Nederlandse taal | Tags: , , , | Een reactie plaatsen

In de buurt

images

Brouwersgracht bij de Herengracht, ca. 1910

De Koninklijke Bibliotheek in Den Haag en daarmee iedere internetgebruiker beschikt nu over meer telefoonboeken uit het verleden. Het Museum voor Communicatie heeft een aantal telefoonboeken gedigitaliseerd en deze zijn met behulp van Delpher in te zien.

Ik wil  graag in kaart brengen wat voor mensen en bedrijven er aan het begin van de twintigste eeuw op ‘ons’ stukje van de gracht woonden en werkten. Ik had de telefoongids uit 1917 al eens bekeken nu zijn er ook eerdere gidsen van de ‘Rijksdienst voor den intercommunalen en internationalen telephoondienst’ beschikbaar.
In 1901 hadden nog niet veel mensen telefoon, vooral instellingen en bedrijven staan in de gids vermeld. Nauwelijks particulieren. Wel steeds met adres en beroep.

Monuments along Brouwersgracht, Amsterdam

Brouwersgracht, zelfde plekje anno 2017

Opnieuw kan ik een mooi lijstje toevoegen aan diensten, beroepen en bezigheden die in het telefoonboek vermeld staan, zoals:

fabrikant in pelterijen
caoutchouc-magazijn
cultuurmaatschappij
tourist agents & bankers
makelaars in katoen
fabrikant in trijp
bronwater fabriek
marmerglazen grafplaten
ned. cocaïnefabriek
steenzagerij
circus carré
koffie- en kina-onderneming
plateelbakkerij
variété en operettengezelschap Henri ter Hall
billardfournituren en  gros
agent commercial telegram bureaux

Vooral over die cocaïnefabriek wil ik graag meer weten.

Zie ook: Amsterdamse beroepen https://wp.me/p1MauM-3FT , beroep https://wp.me/s1MauM-beroep Sterke dames https://wp.me/p1MauM-2ow 

Geplaatst in Amsterdam, geschiedenis | Tags: , , , , , , , | Een reactie plaatsen

Luisterspel

IMG_0436

Willy Brill is vorige week overleden. Haar naam herinner ik me nog van de radio, van heel lang geleden. Steeds vaker zet ik ’s avonds de televisie uit en luister ik naar de radio. Veel tv-programma’s boeien me niet meer, het zijn in mijn ogen versleten formules, afgestemd op een jong publiek. Actualiteitenprogramma’s probeer ik nog wel te volgen maar ik erger me steeds meer aan de haast en de oppervlakkigheid.
Radioprogramma’s lijken vaak wat intiemer, persoonlijker en vooral, er is minder gejaagdheid. Vooral radiodocumentaires boeien me, maar die moet je vooral op internet opzoeken er is dan heel veel moois te beluisteren, probeer podcast De Parel maar eens uit!   Het liefst luister ik met de koptelefoon op, zodat je je goed kunt concentreren.

Schermafbeelding 2017-11-13 om 15.48.33

Willy Brill

Het voordeel van het luisteren naar de radio is dat je er ook nog iets bij kan doen, zoals haken, de poes aaien of het verstellen van een ritssluiting.
Zo zat ik lang gelden ook te luisteren naar hoorspelen, bedacht ik me. Wat hield ik daarvan. En dan blijkt dat heel veel hoorspelen nu ook via internet te beluisteren zijn. Even terug in de geschiedenis, terug in de jaren vijftig de tijd zonder televisie. Een geluidsdrama dat je fantasie aan het werk zet – want je ziet niets, je hoort alleen de stemmen, de geluiden. De beelden mag je er zelf bij bedenken.

Ik groeide op bij tante Saar in een antroposofisch kinderhuis waar geen radio was. Wat we daar ‘s avonds deden weet ik niet meer; ik las heel veel. In de vakanties logeerde ik bij ooms en tantes die wel radio hadden. Geweldig vond ik dat. Wat genoot ik van de muziek. Een wereld ging voor me open. En vaak waren er in de middag herhalingen van hoorspelen die eerder al ’s avonds waren uitgezonden. Ik zat dan gespannen te luisteren, voor het eerst hoorde ik wat je met verhalen kon doen. Ze waren vast niet allemaal heel goed, er waren heel veel bewerkte toneelstukken bij en flauwe blijspelen, maar soms was er een verhaal dat me aan het denken zette, voor het eerst luisterde ik aandachtig naar een verhaal dat iets te zeggen had.

Schermafbeelding 2017-11-13 om 15.50.27

Fé Sciarone en Henk van Ulsen

In Duitsland en Engeland werden vanaf de jaren dertig al literaire hoorspelen geschreven die later weer werden vertaald en bewerkt voor de Nederlandse omroep, Gunter Eich herinner ik me, schreef veel. De grote omroepen zonden in de jaren vijftig wekelijks wel een hoorspel uit.

Nog steeds ken ik al de namen van de leden van de hoorspekern, die klonken zo exotisch: Kommer Klein, S. de Vries Jr, Willy Brill, Fé Sciaroni, Dogi Rugani, Leon Povel, Willem van Capelle, Jan Lemaire, Wiesje Bouwmeester, Donald de Marcas, Wim Kouwenhoven, Bob Verstraete, Huib Orizand, Paul Deen, Tonny Foletta, Peronne Hosang.

IMG_0437
Je had er geen idee van hoe de mensen eruit zagen, maar hun stemmen kende je door en door. Nog steeds kan ik me precies het timbre herinneren van de stemmen van Jan van Ees en Eva Janssen die ons later in de jaren zestig aan de radio gekluisterd hielden als Paul en Ina Vlaanderen. Ik kon niet elke week luisteren en wist nooit hoe het verhaal in elkaar zat, maar ik genoot ook van zomaar een losse aflevering die je meenam naar een avontuur in een ver land met vreemde situaties.

Nog steeds worden prachtige hoorspelen uitgezonden op de Duitse cultuurzenders als NDR-Kultur en WDR-3, op internet is heel veel te vinden. Heel veel goede, vaak literaire hoorspelen. De vpro heeft een site over hoorspelen waar ook de ovt-uitzendingen te vinden zijn over de geschiedenis van het hoorspel onder de titel ‘Het spel der onzichtbaren’.

Willy Brill werd deze week vooral herdacht vanwege haar inzet voor de Jiddische taal. Ik zal haar vooral blijven herinneren als hoorspelactrice.

De Parel Radio https://www.svdj.nl/de-stand-van-de-nieuwsmedia/een-breed-aanbod-van-journalistieke-nederlandse-podcasts

Vpro  https://www.vpro.nl/speel~POMS_VPRO_206207~ovt-11-januari-2009-uur-2-3-min~.html
 https://www.vpro.nl/speel~POMS_VPRO_209835~fragment-ovt-29-juli-2001-uur-1-53-min~.html

blog over hoorspelen https://hoorspel.wordpress.com/
WDR http://www1.wdr.de/radio/hoerspiel/index.html
NDR http://www.ndr.de/kultur/hoerspiel/index.html

Geplaatst in media | Tags: , , , , , , , , , , , | 1 reactie

Danseres brengt de koning ten val

download

In de 19e eeuw hadden vorsten minnaressen. Dat wist iedereen, dat werd aanvaard zolang het maar geen opzien baarde. De keurige echtgenote was er voor de buitenkant en vooral ook om de dynastie voort te zetten, de minnares was er voor het pleziertje. Dat mocht wat kosten, vertrouwelingen werden ingezet om de kosten beperkt te houden en de dames (heel soms ook heren) in toom te houden. Deze praktijken gingen door tot ver in de 20e eeuw, over de affaires van prins Hendrik en prins Bernhard wordt nog steeds geschreven.

Soms liep een affaire uit de hand. Dat was bijvoorbeeld het geval toen de van oorsprong Ierse Elisabeth Gilbert, die als Spaanse danseres optrad onder de artiestennaam Lola Montez, een verhouding begon met de veel oudere koning Ludwig I van Beieren.  Het is 1846, koning Ludwig I zit al sinds 1825 op de troon. Aanvankelijk was hij zeer liberaal maar in de loop der jaren, vooral na de onrust in 1830, werd hij steeds behoudender. Hij trad steeds strenger op tegen politieke tegenstanders, er werden honderden politieke processen gevoerd.

LudwigI-Bayern

De affaire met de vijfentwintigjarige ‘Spaanse danseres’ werd steeds serieuzer. Ludwig, net zestig geworden, liet haar wonen in een fraai stadspaleisje, ze kreeg de titel gravin von Landsfeld, hij paste zijn testament aan en betaalde haar een aanzienlijk jaargeld uit. Dit tot ongenoegen van zijn directe omgeving maar ook de bevolking keerde zich tegen Lola Montez. Vooral toen bekend werd dat zij in haar woning aan de Barerstrasse regelmatig herenbezoek ontving en een verhouding was beginnen met een student. Als eerbetoon aan haar was een speciaal studentencorps opgericht met een eigen weercorps. Toen Lola van de koning ook de Beierse nationaliteit verlangde (ze bezat alleen een paspoort van het Thüringse ministaatje Reuss-Ebersdorff) kreeg die het aan de stok met zijn ministers. Maar Lola kreeg haar zin, ze ontving de Beierse pas. Vol trost liep ze met haar enorme Deense dog door haar deftige straat, tot grote ergernis van de aanzienlijke burgers. Ze rookte daarbij ook nog eens sigaren wat een dame in het openbaar helemaal niet hoorde te doen.

440px-Joseph_Karl_Stieler-Lola_Montez1847
1848 zou een opstandig jaar worden. Er was onrust op de universiteit van München, het Corps Alemannia, dat was opgericht ter ere van Lola Montez, was de strijd aangegaan met rivaliserende corpora. Professoren en hoge ambtenaren werden ontslagen. Lola Montez werd lastiggevallen door boze burgers en moest zich schuil houden in een kerk om te ontkomen aan een joelende menigte. Daarop besloot koning Ludwig de hele universiteit te sluiten wat leidde tot enorme protesten en tumult in de hele stad. Een dag later werd de universiteit alweer geopend en kreeg Lola Montez de opdracht om Beieren onmiddellijk te verlaten. Ze reisde naar Zwitserland waar ze de koning nog een paar maal in het geheim ontmoette en vooral om heel veel geld vroeg.

images
De koning kon niets anders dan een eind maken aan de verhouding en na de onrusten in Parijs (de ‘maartrevolutie’) deed Ludwig I afstand van de troon. Hij werd opgevolgd door zijn oudste zoon Maximiliaan II. Lola reisde daarna de hele wereld over, ze trad op, gaf lezingen, schreef haar memoires, deed alles om aan geld te komen. Twee keer nog trad ze in het huwelijk, woonde in Californië en Zuid-Frankrijk, altijd afhankelijk van de mannen die ze had veroverd. Ze overleed in 1861 in New-York, veertig jaar oud. Ze ligt begraven op Green Wood Cementery in Brooklyn.
Na haar zouden nog heel veel danseressen en meisjes van plezier zich tooien met de naam Lola. En de beroemde kat van Sylvia Witteman heet zo.

Geplaatst in royalty | Tags: , , , , , , | Een reactie plaatsen

Top of the Lake ****

Unknown

Alweer een politievrouw met een getroebleerd verleden. En niet zomaar een politievrouw maar Elisabeth Moss (uit de fantastische, veel bekroonde Amerikaanse tv-serie Mad Men) die rechercheur Robin Griffin speelt die terecht komt in een uithoek van Nieuw-Zeeland waar een deel van haar getraumatiseerde jeugd zich heeft afgespeeld.

Het overweldigende landschap vormt een fraai decor voor een horrorverhaal. Een twaalfjarig meisje lijkt eerst een zelfmoordpoging te plegen en is daarna spoorloos verdwenen; bovendien blijkt ze vijf maanden zwanger te zijn.

Unknown-1

Langzaam kom je in zes afleveringen erachter wat er allemaal schuil gaat achter het gezapige leven aan de oever van peilloos diepe meren, ver weg van de stad. De serie wordt bevolkt door veel randfiguren: een soort commune van boze vrouwen geleid door een zwijgzame oppervrouw (Holly Hunter), maar ook een uitgebreide familie van criminelen die nergens voor terug lijkt te deinzen. Uitgerekend een van de zonen wordt de minnaar van de brave, dappere Robin die haar zoektocht naar het vermiste meisje ondanks vele tegenslagen niet opgeeft.

Het is een spannende serie die inmiddels een vervolg heeft gekregen die zich in Sidney afspeelt (China Girl). De serie is geschreven en geregisseerd door de vermaarde cineaste Jane Campion (van The Piano). Topkwaliteit dus, met prachtig scenes in een adembenemend landschap, vaak met veel mist en nevel. Wel mis ik in zo’n serie een aantal normale mensen, zonder jeugdtrauma’s die zich vooral door hun ratio laten leiden en niet door onderdrukte gevoelens, verwarrende indrukken en angsten die voortkomen uit gebeurtenissen van heel lang geleden. Maar het is wel genieten!

b33d3494391e9d3d6d79732c37a2477d

Jane Campion met mede-scenarioschrijver Gerard Lee

Boeiend is ook de bonus-dvd met een lange documentaire van de Australische Claire Young From the bottom of the lake, over het creatieve proces van schrijver en regisseur Campion. De documentairemaakster zit de bedenker en maker van Top of the lake gedurende het hele preces dicht op de huid, mag heel dichtbij komen.

Geplaatst in film | Tags: , , , , | 2 reacties

Geletterd in Utrecht

IMG_2741

Mijn blik gaat, of ik wil of niet, langs de gevels, opzoek naar opschriften. Ik kan het niet laten, ook niet in de mooie binnenstad van Utrecht, mijn geboortestad.
De typografie vertelt een verhaal. Over modes, smaak, invloeden van vroeger en nu. Achter elke mededeling zat ooit een bedenker, een ontwerper, die de makkelijkste weg koos, of juist iets speciaals ontwierp. die moest woekeren met de ruimte, smokkelde met spaties en spelling.

IMG_2740

IMG_2743

IMG_2754

IMG_2541

IMG_2555

Geplaatst in Feiten en meningen, typografie | Tags: , , , | Een reactie plaatsen

Melkmeisje


In de Duitse Tageszeitung (taz.de) las ik de uitdrukking ‘Milchmädchenrechnung’. Die uitdrukking had betrekking op een vreemd gegoochel met cijfers door de Bildzeitung, bedoeld om lezers in verwarring te brengen en het idee te geven dat er tienduizenden illegale vluchtelingen door Duitsland zwierven.

Arme Duitse melkmeisjes, er wordt zomaar verondersteld dat jullie niet kunnen rekenen. Ik kwam via google de uitdrukking slechts één keer in het Nederlands tegen, met de Nederlandse melkmeisjes is het dus beter gesteld, zij zijn dan ook door Johannes Vermeer geschilderd.

Volgens Duden is de uitdrukking afkomstig van een bekend verhaaltje over een meisje dat melk zou gaan verkopen op de markt, ze maakt onderweg al plannen, ze wil met de opbrengst mooie dingen kopen. Maar ze is zo onvoorzichtig dat ze meer dan de helft van de melk vermorst, van al haar plannen komt niets terecht. La Fontaine schreef er een fabel over.

‘Jezelf rijk rekenen’ zouden wij zeggen, maar met dat melkmeisje erbij wordt het toch een wat mooier plaatje.

Geplaatst in Duitsland, Feiten en meningen | Tags: , , , , | Een reactie plaatsen

Ook?

jong
Toen alle bekentenissen over elkaar heen buitelden in de media, wilde ik weten: ben ik weleens over de schreef gegaan, heb ik weleens iemand lastiggevallen en anderzijds, ben ik ooit tegen mijn wil seksueel misbruikt?

Om met dat laatste te beginnen: als jong slungelachtig kereltje viel ik wel in de smaak bij oudere mannen die iets wilde beginnen. Dat vond ik op mijn beurt wel spannend, maar er is nooit iets ernstigs gebeurd.
Als 18-jarige beginneling op het gebied van de herenliefde probeerde ik veel uit en dat liep weleens anders dan ik wilde.
Een beetje aangeschoten liep ik eens met Hans naar huis. Hans was een van de twee vrienden die in Rotterdam achter mijn moeder woonden. Ik was hem tegengekomen in het buurtcafé en we waren aan de praat geraakt. Ik keek erg tegen Frans en Hans op, voor mij waren zij het voorbeeld om na te streven. Het kon dus om als homostel gewoon een bestaan op te bouwen en samen een huishouden te vormen en in een gewone buurt te wonen tussen allemaal andere Rotterdammers.
Frans had mooie donkere ogen, Hans was minder aantrekkelijk, een beetje bonkig. Maar heel aardig. Bij mijn voordeur gekomen wilde hij mee naar binnen hij zou me helemaal naar boven brengen naar mijn warme jongenskamer op zolder. Ik liet hem begaan zoals ik hem ook liet begaan toen hij me beginnen te zoenen en betasten. Ik wilde het niet en ik wilde het wel. Hij ging verder, begon me uit te kleden totdat ik besloot dat het genoeg was. Ik duwde hem van me af, dook onder de dekens en viel in slaap.

We zijn er nooit meer op terug gekomen, ik had er geen vervelend gevoel over, gewoon dingen die gebeuren en eigenlijk was er niets gebeurd.

Vijftienjaar later was ik degene die een grens overging. Ik was kandidaat-assistent en begeleidde in die rol eerstejaars studenten Nederlands en deed allerlei klusjes voor verschillende docenten. Aan het eind van een semester werd er wat gedronken op de afdeling, het was gezellig, ik bleef nog wat napraten met een aantal van de jonge studenten. Er werd wat geflirt en ik legde mijn arm om een van de jongens die ik leuk vond. Er gebeurde niets dus bleef ik dicht tegen hem aan staan. We stonden wat achteraf, we spraken verder en ik zoende hem op de mond. Dat wilde hij helemaal niet en liet dat duidelijk merken.
Ik zei sorry, droop af, schaamde me voor mijn opdringerige gedrag en het blauwtje dat ik zomaar in het openbaar had gelopen. De student heb  daarna nog vaak gezien en gesproken, maar het gebeuren van die avond is nooit meer ter sprake gekomen.
Maar ik denk niet dat hij straks bij De Wereld Draait Door zal zitten om zich te beklagen over die opdringerige kandidaat-assistent.

Het is lang niet altijd duidelijk wat iemand wel en niet wil. Dat maakt veel van de voorbeelden uit de discussies ook lastig. De context ontbreek, veel feiten blijven onbelicht.
Jelle versus Gijs. Wie heft gelijk? Welles Jelle-nietes Jelle. ik weet het niet.

Geplaatst in Feiten en meningen, homoseksualiteit | Tags: , , , , , , , , | 2 reacties

Straf

UnknownMijn portemonnee is gestolen. Stom, in Amsterdam weet je dat je voorzichtig moet zijn. Afgelopen donderdagochtend werd de nieuwe slaapbank voor de logeerkamer bezorgd. Dat ging via de souterrain-deur aan de straatkant, die bleef open staan want de jongens die de bank brachten zouden de oude bank meenemen. Dat duurde wel even want de oude slaapbank moest gedemonteerd worden voordat ze hem naar buiten konden dragen.
In de tussentijd is iemand naar binnen geslopen en heeft mijn portemonnee gepakt en de tablet van de jongens die de bank brachten, ze lagen op een kastje in de buurt van de deur naar de straat. Het moet heel snel gebeurd zijn want we waren steeds in de aangrenzende logeerkamer en liepen veel heen en weer, maar niemand heeft iets opgemerkt.
We kwamen er pas achter toen we gingen afrekenen. Heel vervelend, je twijfelt enorm, waar had ik die portemonnee neergelegd, is hij echt weg of had ik hem toch in die tas gedaan, of is hij tussen het kussen en de zitting van de bank verdwenen.

Dan moet je bedenken wat er allemaal in zit. Gelukkig niet zo veel contant geld in, ik had de 75 euro bezorgkosten er net uitgehaald. Bankpasjes, bibliotheekpas, museumjaarkaart, zorgpas, en tja, mijn rijbewijs. De pasjes kan je telefonisch blokkeren, dat is snel geregeld. Ik doe aangifte bij de politie en ga de volgende ochtend naar het stadhuis om een nieuw rijbewijs aan te vragen. Ook dat gaat erg snel, ik had gelukkig nog een goede pasfoto.

Behalve de reguliere administratiekosten voor het rijbewijs. 38,80 euro, ben ik ook 44 euro kwijt aan ‘verificatiekosten’. Ik heb mijn pasport bij me, ze kunnen dus heel snel verifiëren dat ik ben die ik zeg dat ik ben, wat er verder nog te verifiëren valt kan de ambtenaar niet uitleggen. Ze rekent slechts 44 euro, in sommige gevallen is het bedrag zelfs 60 euro. In welke gevallen? Dat weet de ambtenaar niet.
In veel gemeenten is deze boete opgeheven maar niet in Amsterdam.

Ik krijg straf van de gemeente omdat ik ben bestolen, of misschien onvoorzichtig ben geweest. Ik moet nog wantrouwiger worden, nog meer deuren afsluiten, alles potdicht houden.

Geplaatst in Amsterdam, Feiten en meningen | Tags: , , , | 2 reacties

Grafisch

Nog één keer Split.
Ons vielen deze affiches op. Mooie gemaakt volgens eenzelfde patroon. Misschien wel door het bureau Splitgraphic op het plein.

het affiche met de kemphanen kondigt een toneelvoorstelling aan ‘Maak geen scène, dit is ons werk’.

IMG_2704

IMG_2713

IMG_2714

IMG_2715

Geplaatst in Feiten en meningen, Reizen | Tags: , , , , , | Een reactie plaatsen